Un estudo xenético desvela que os galegos de costa son máis propensos ao Alzheimer e os de interior á diabetes

   SANTIAGO DE COMPOSTELA, 3 Jul. (EUROPA PRESS) -

   Un estudo de secuenciación completa do xenoma galego desvelou que os habitantes de zonas costeiras mostran unha maior propensión a enfermidades neurodexenerativas como o Alzheimer, así como a cardiopatías isquémicas e ao cancro de ovario, aínda que unha menor tendencia a patoloxías mentais, como a esquizofrenia. En cambio, a poboación do interior é máis propensa ás patoloxías metabólicas, como a diabetes tipo 2.

   Estas son algunhas das conclusións preliminares que arroxa este proxecto realizado por investigadores da Universidade de Santiago de Compostela (USC), do Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago (IDIS) e do complexo hospitalario da mesma cidade (CHUS).

   Coordinado polos grupos de investigación 'GenPoB' e 'GenViP' e liderado polos profesores Antonio Salas Ellacuriaga e Federico Martinón Torres, trátase do "retrato xenético máis preciso" da poboación galega realizado até a data. Para iso, analizáronse 1.100 xenomas completos, incluíndo de galegos, referencias internacionais e centos de mostras doutras rexións da Península Ibérica.

   O resultado deste proxecto, segundo explican os directores do mesmo nun comunicado, "permite reconstruír a historia demográfica e o perfil xenético da comunidade cun nivel de detalle sen precedentes, á vez que abre unha xanela ao futuro da medicina personalizada en Galicia".

   Neste sentido, máis aló de poder contar cun "mapa de risco xenético" a enfermidades comúns en Galicia, as medicións revelan que a Comunidade é "xeneticamente homoxénea en termos xerais", aínda que con algúns "matices locais relevantes" como os xa mencionados entre a costa e o interior.

   Estas diferenzas "parecen ter raíces profundas, posiblemente asociadas a patróns históricos de migración, mestizaxe xenética e pequenas variacións na consanguinidade ao longo das xeracións".

   Os expertos afirman que estes resultados abren a porta a futuras estratexias de prevención máis precisas, adaptadas á realidade xenética de cada territorio. "Aínda que hoxe en día non é factible implementar estas campañas de saúde a escala comarcal ou municipal, este tipo de información nos permite explorar novas liñas de investigación e unha planificación preventiva máis precisa", explica Martinón.

INFLUENCIA NORTEAFRICANA E ORIENTAL

   Máis aló do plano sanitario, o estudo xenético e a comparación con outras áreas permitiu contextualizar os datos galegos dentro do panorama xenético máis amplo da Península, o que revela algunhas "particularidades" de Galicia, pero "sen perder de vista as conexións compartidas", aclara Salas.

   Así, aínda que a maior parte do ADN é compartido con outras sociedades ibéricas e europeas, a poboación galega "oculta unha sorpresa histórica no seu xenoma", xa que "ao redor do 15 por cento do seu perfil xenético actual ten raíces no norte de África e Oriente Medio".

   O equipo investigador sitúa esta influencia árabe en épocas anterior á expansión dos musulmáns pola península, que se iniciou no ano 711. "Este legado parece chegar (a Galicia) moito antes, entre os séculos VI e VII", explican.

   Por tanto, cren que esta particularidade se puido deber "a un posible goteo xenético" norteafricano e oriental que comezara xa co Imperio Romano, "cando a antiga Gallaecia mantiña contactos marítimos e comerciais con zonas do Mediterráneo e o norte de África".

GALICIA, "UNHA TERRA ABERTA"

   Para Antonio Salas, "este achado non só cambia a narrativa simplista tradicional sobre a orixe desta pegada xenética, senón que tamén reabre o debate sobre a intensidade e o alcance das conexións transmediterráneas que xa existían moito antes da invasión musulmá".

   Por todo isto, o director do estudo desbota a idea de Galicia como unha rexión que historicamente se considerou "un recuncho remoto de Europa", xa que se revela agora "como unha terra aberta ao intercambio e a mobilidade durante séculos".

   Ademais, a variabilidade africana é "lixeiramente maior no sur e sueste de Galicia", o que suxire que esta zona "puido ser a súa principal porta de entrada".

   O estudo tamén desvela que esta herdanza xenética se transmite "principalmente por vía paterna, xa que até un 21 por cento das liñaxes masculinas teñen orixes norteafricanas, especialmente relacionados con poboacións bereberes como os mozabíes".

   Este patrón, explica Salas, apunta a migracións "probablemente asociadas a intercambios comerciais, actividades militares, trata de escravos ou redes de mobilidade a través do Mediterráneo moito antes da ocupación islámica".

HOMOXENEIDADE XENÉTICA

   Así mesmo, o proxecto desvela un patrón de homoxeneidade xenética en Galicia, é dicir, moi similar dentro das súas fronteiras e con independencia do terreo. Isto contrasta con outras zonas da península ibérica, onde as montañas e outros accidentes do terreo puideron favorecer a fragmentación da súa poboación.

   Na Comunidade galega, en cambio, a xeografía "favoreceu a mestura", asegura Salas, xa que o territorio non conta con "grandes obstáculos internos" e ten "unha pequena rede de núcleos rurais distribuídos por todo o territorio e unha longa tradición de mobilidade por mar", o que fixo que a poboación estivese "historicamente conectada".

   "O resultado é unha estrutura xenética uniforme, onde a endogamia ou o illamento teñen un impacto moito menor do que se cría. Na práctica, Galicia, un territorio aparentemente periférico, revélase como un punto de encontro xenético máis integrado e dinámico do que se supuña", sentencia o investigador.