Aumenta un 40% la esposición humana mundial a les quemes a pesar de menguar la superficie quemada, según un estudiu

MADRID 22 Ago. (EUROPA PRESS) -

Un equipu d'investigadores lideráu pola Universidá Estatal de Bois (Estaos Xuníos) mostró que la esposición de les persones a les quemes forestales aumentó un 40 por cientu a nivel mundial ente los años 2002 y 2021, a pesar de que la superficie quemada menguó un 26 por cientu nel mesmu periodu de tiempu.

L'estudiu, publicáu na revista 'Science', concluyó que l'aumentu d'esta esposición tien que ver col aumentu de la población na interfaz urbanu-forestal, y demostró qu'esti tipu de dinámiques suponen un 25 por cientu de les 440 millones de persones espuestes a les quemes.

"Les quemes forestales son cada vez más destructives pa les persones y los bienes a nivel mundial como resultáu del aumentu de l'actividá incendiaria y del desarrollu humanu na interfaz ente zones urbanes y forestales (...) Casi la totalidá del aumentu de la esposición rexistróse n'África, que representó más del 85 por cientu de toles persones espuestes directamente a quemes forestales a lo llargo del períodu d'estudiu", reza'l testu del artículu.

El trabayu tamién espunxo aumentos nel continente americanu y Asia, anque en menor midida que n'África, ente que nun se constataron incrementos n'Europa y Oceanía.

Na investigación tamién s'apuntó que les quemes forestales, definíes como aquelles que se dan en terrenos con vexetación y escluyendo les árees d'agricultura comercial, son responsables directes de siquier 2.500 muertes humanes y 10.500 mancadures ente 1990 y 2021, ente que de forma indirecta causaron 1,53 millones de muertes añales a nivel mundial, de resultes de la contaminación del aire que provoquen.

Anque los investigadores rellacionaron "directamente" l'actividá de les quemes col cambéu climáticu, al qu'achacaron l'aumentu del númberu de díes aparentes pa comportamientos estremos" del fueu en rexones propenses a sufrilos, recordaron que l'actividá humana puede agravar los impactos del cambéu climáticu.

Ello ye que sorrayaron que les quemes provocaes por humanos, tanto intencional como por fuercia, representen el 84 por cientu de toles quemes forestales n'Estaos Xuníos y el 90 por cientu na Europa mediterránea.

Anque les igniciones por rayos pueden ser predominantes naquelles rexones más remotes, los científicos insistieron en que l'actividá humana modifica "descomanadamente" el momentu y el llugar de les quemes.

Asina, punxeron como exemplu la introducción d'especies invasores nos desiertos d'América del Norte, qu'acabaron resultando en quemes forestales "más frecuentes y de mayor tamañu", ente que la fragmentación de la tierra inducida pola agricultura na sabana africana disminuyó les árees quemaes.

Esta última práctica ye una de les principales responsables de la disminución de la superficie quemada, a pesar del aumentu de la estensión de les quemes nos montes templaos y boreales, o'l mayor enclín de quemes intenses.

A lo llargo de la investigación usáronse 18,6 millones de rexistros de quemes individuales de 2002 a 2021 del Atles Global de Quemes, basáu en MODIS y datos de población en cuadrícula de WorldPop. Amás, utilizaron datos d'usu y cobertura del suelu basaos en MODIS, rexistros de quemes actives y índices de vexetación pa escluyir les quemes non forestales.

Nel artículu reconozse que, anque se definió la esposición humana a quemes forestales como'l númberu de persones que viven dientro de perímetros quemaos, los sos efectos estiéndense "muncho más allá" d'estos territorios.

ESPERTOS DIFIEREN NA CALIDÁ DEL TRABAYU

Esta investigación suscitó distintes opiniones ente espertos consultaos por SMC España. El profesor nel departamentu d'Inxeniería y Ciencies Agraries de la Universidá de Llión, Víctor Fernández-García, sorrayó que l'enfoque del estudiu ye "novedosu" al centrase na esposición al fueu y estremar el papel que tán xugando les dinámiques poblacionales y los cambeos nes quemes na evolución d'esta esposición.

"L'artículu ufierta resultaos robustos y bien fundamentaos, considerando les llimitaciones propies del usu de datos de resolución espacial moderada (...) La novedá principal del trabayu reside en demostrar qu'esiste un aumentu global d'esposición al fueu, y qu'esti aumentu respuende principalmente al crecimientu y redistribución de la población en zones propenses al fueu", añadió.

Mentanto, la catedrática d'Analís Xeográficu Rexonal y directora del Grupu d'Investigación 'Xeografía, Política y Socioeconomía Forestal' na Universidá Complutense de Madrid, Cristina Montiel Molina, manifestó que l'artículu presenta "dellos defectos graves", como'l fechu d'identificar la esposición coles interfaces urbanu-forestales.

"La esposición humana a les quemes ye muncho más amplia, nun se llimita a estos territorios de riesgu. De segundes, trata les interfaces urbanu-forestales de forma xenérica, lo cual ye incorrectu dao qu'esiste una casuística bien variada. Amás, nin siquiera acuta o da una definición pal términu xeneral tal como se diz nel artículu", espresó.

Coles mesmes, criticó que se trate igual a estos territorios en tolos continentes, un enfoque que considera "inciertu" al tratase de dinámiques territoriales distintes.

"L'artículu carez igualmente de rigor metodolóxicu nel manexu d'escales espaciu-temporales. Tampoco precisa les fontes d'información que'usa. L'analís comparativu y los resultaos que presenta son inconsistentes. Les conclusiones carecen de fundamentu científicu y nun realiza aportaciones series", remató.

Pela so parte, el profesor ayudante doctor nel departamentu de Bioloxía d'Organismos y Sistemes perteneciente al Institutu Mistu d'Investigación en Biodiversidá (IMIB) del CSIC-Universidá d'Uviéu-Gobiernu del Principáu d'Asturies, José Valentín Raspies, emponderó la "gran calidá ya impactu" del estudiu por conectar los cambeos nes quemes y na población.

"Los sos resultaos son contundentes: dende entamos del sieglu XXI, el númberu de persones directamente espuestes a quemes forestales sobre manera a los de mayor intensidá, nun dexó de crecer. Esta coincidencia espacial ente quemes y asentamientos humanos manifiéstase en tolos continentes, anque con magnitúes y factores esplicativos distintos. En delles rexones el crecimientu poblacional foi determinante, ente que n'otres predominaron factores climáticos", concluyó.