'Imago Vasconiae' Euskal Herriko lehen atlas kartografikoa argitaratu dute

BILBO, 18 (EUROPA PRESS)

Euskal Herriko lehen atlas kartografikoa argitaratu du Txalapartak, 'Imago Vasconiae' izenburupean. Euskal kultura garatu den lurraldeen bilakaera historikoa "hobekien" irudikatzen duten 300 mapa jasotzen ditu obrak, ostegun honetan Laboral Kutxaren Bilboko egoitzan egindako aurkezpenean azaldu dutenez.

Ramon Oleaga eta Jose Mari Esparza liburuaren egileak, Joseba Agirreazkuenaga Historia Garaikideko katedradun eta lanaren hitzaurrearen egilea eta Maria Jesus Etxaniz Laboral Kutxaren ordezkaria izan dira aurkezpen ekitaldian.

Oleagak obraren egokitasuna azpimarratu du. Bere hitzetan, "kartografia historikoaren esparruan, gure herrian erakusketa puntualak islatzen dituzten katalogoak argitaratu dira, baita lurralderen baten irudikapenaren bilakaera nolabait azaltzen duten obrak ere".

"Baina ez zegoen Euskal Herria oso-osorik hartzen zuen obrarik, hau da, lurraldea historian zehar kartografian nola islatu den azaltzen zuen obrarik", gaineratu du.

Bestalde, Esparzak azaldu duenez, "ehun izenen herrialdeak atlas bakar bat izango du gaurtik aurrera, eta atlas horrek antzinako Baskoniak historian zehar izan duen bilakaera ulertzen lagunduko digu".

"Auzolanean" egindako lana dela nabarmendu du Esparzak, egileen, Laboral Kutxaren eta euskal erakundeen artean egindakoa, hain zuzen ere, eta "mugarri bat" izango dela "gure lurraldeko bibliografian eta kartografian".

Halaber, Agirreazkuenagak kartografia historikoaren "entziklopedia bisual handi honen garrantzia" azpimarratu du. Izan ere, obrak formatu handiko beste argitalpen batzuen bidetik jarraitzen du, eta izugarri laguntzen du "herri, komunitate politiko eta nazio baten ondare kultural kolektiboa goratzen eta hari prestigioa ematen".

Era berean, bi egileen bertuteak goraipatu ditu: "Ez gaude obra arrunt baten aurrean, bi ikerlariren esperientzia baten emaitzaren aurrean baizik; izan ere, bi ikerlari horiek mapa ekoizpenaren ezagutza kritiko bihurtu dute euskaldunon irudikapen kartografikoarekiko grina".

'IMAGO VASCONIAE'

Lanaren egileen hitzetan, mapek lurraldea irudikatzen dute, baina "baita gu geu ere". "Nola ikusten gintuzten erakusten digute, adibiderik zaharrenak Euskal Herritik kanpoko kartografoenak baitira, baita nola ikusarazi nahi izan garen ere, zeintzuk ziren eta diren gure interesak", azaldi dute.

Horrela, XIX. mendean erlijio eraikinak adierazteko interesa nagusitu zen; XIX. eta XX. mendeetako atlasek, aldiz, azpiegitura handiak azpimarratzen dituzte, mugikortasun handiagoko garaiak baitziren.

Obra "irudien katalogo edo bilduma bat baino askoz gehiago" dela ziurtatu dute, eta gaur egun Euskal Herria-Baskonia gisa ezagutzen den lurraldeak denboran zehar erakutsi duen kartografia eskaini nahi duela. "Beraz, argitalpen honetan mapak ez dira beste azterlan batzuetako diskurtso edo ilustrazio soilari laguntzeko materialak bakarrik, eta ikerketa elementu nagusiak bihurtu dira", azaldu dute.

Materialak aukeratzeko, liburutegi, museo eta bilduma publiko zein pribatuetako katalogoak erabili dituzte, eta aztertu beharreko lurraldea eskala handiagoan edo txikiagoan islatzen zuten milaka adibide bildu. Lehen hurbilketa horretan, lehen aukeraketa zientifikoa egin zen, eta, horren emaitza gisa, 800 mapa baino gehiagoko corpusa sortu, perimetro geografikoa kartografikoki irudikatuz. Azkenik, mapa horiei guztiei buruzko inkesta bat egin zen, obraren helbururako duten garrantzia ezaugarritzeko.

Galdeketaren emaitza gisa, azkenean 300 adibide baino gehiago hautatu ziren. Egileen iritziz, "gure herriak historian zehar izan duen irudikapena ezaugarritzen dute", eta, horiek oinarritzat hartuta, ikerketa lan zehatz bat abiarazi zen.

Oro har, mapak obra handiago batean sartuta argitaratu ziren, atlas batean, bidaia liburu batean, geografia liburu batean edo beste mota bateko liburuetan, egungo garaira orri solteetan iritsi badira ere; beste asko, batik bat berrienetan, XVIII. mendearen amaieratik aurrera, bere aldetik inprimatu eta merkaturatu ziren. Ikerketa luze hau mapa oin labur batera murriztu da; bertan, egilea, lekua, data eta iruzkin labur bat aipatzen dira, kasuan kasuko mapa hobeto ulertu ahal izateko, baina geroago argitalpen teknikoagoetan sartu ahal izango da.