Arrinca o ciclo 'Arte e espolio', que enmarca ás estatuas do Mestre Mateo nun contexto "terrible e totalitario"

   SANTIAGO DE COMPOSTELA, 6 Jun. (EUROPA PRESS) -

   As xornadas 'Arte e Espolio', organizadas polo Concello de Santiago co Museo do Pobo Galego, arrincaron este sábado para "enmarcar" a recuperación das estatuas do Mestre Mateo nun contexto común en Europa, que, segundo o historiador Miguel Martorell, era "terrible e totalitario" e existía un propósito de "crear sociedades homoxéneas".

   Seis meses despois da súa recuperación, as tres sesións que conforman estas xornadas utilizarán as esculturas restituídas como eixo central para reflexionar achega do espolio artístico. No caso deste sábado, baixo o título 'Espolio, guerra e restitutición', Martorell analizou a usurpación realizada pola Alemaña nazi e Arturo Colorado, a executada pola España franquista.

   Nesta apertura tamén interveu a alcaldesa, Goretti Sanmartín, cuxo goberno culminou o traballo iniciado polo exregidor Martiño Noriega en 2016 para a recuperación de Abraham e Isaac (Jeremías e Ezequiel). Nas súas palabras, esta foi unha "loita histórica" na que participaron distintas corporacións municipais ao longo de tres mandatos.

   Sanmartín cargou contra aqueles discursos que xustifican que bens como este ou outros deben quedar onde están "e non regresar ao sitio de onde foron usurpados". "Parece que nos facemos a que iso ten que ser así, que en todos os conflitos bélicos pasa e que é lóxico", reflexionou.

   Deste xeito, chamou a "combatelos" con datos que maten estes relatos "absolutamente interesados": "Temos que combater iso con reflexión, con espírito crítico e, sobre todo, pór no seu lugar o que significan os dereitos, as liberdades e o que significa que os bens estean no lugar para que o foron definidos".

   Este é o principal propósito das xornadas que continuarán nas próximas semanas. A sesión do próximo xoves 11 estará centrada noutros bens espoliados no territorio galego e en coñecer cal é o seu estado; e a do mércores 17, nas propias estatuas do Mestre Mateo, de modo que se abordará a súa colocación fixa.

TRES CASOS EN ESPAÑA DE OBRAS ESPOLIADAS POLOS NAZIS

   Una das realidades analizadas este sábado foi o espolio no contexto da Alemaña nazi, no que Martorell é experto. Aínda que esta realidade fose "diferente" ao da usurpación de Abraham e Isaac, o historiador manifestou que ambas compartían un contexto "terrible e totalitario" que atravesaba Europa naquel momento.

   Tras o Acordo de Washington (1989), incorporouse ao mundo da arte o concepto de 'proveniencia', "fundamental hoxe en día". "Esta obra de arte que vostede me quere vender ten unha orixe legítime ou vén dun espolio?", exemplificou Martorell. En España descubríronse tres casos: un deles, en Galicia, onde o Museo de Pontevedra devolveu en 2023 dúas obras ao Goberno de Polonia.

   Outro é 'A Familia en Estado de Metamorfose', cadro polo que o Museo Reina Sofía chegou a un "acordo secreto" coa familia. Por último, o Thyssen está nunha "guerra" xudicial pola obra 'Rue Saint-Honoré pola tarde. Efecto de choiva', de Camille Pissarro. "A historia, tal e como a conta o Thyssen, é un relato vergoñoso", afeou Martorell.

   Ademais, contextualizou que, ao contrario do que se cre, o espolio nazi xa comezara en 1933, cando "empezan a perseguir a todos aqueles que non van formar parte da Alemaña homoxénea", concretamente xudeus, xitanos, eslavos, disidentes políticos e homosexuais.

   Este manifestouse principalmente de dúas formas: en requisas e en compras á Europa ocupada "nunha situación de vantaxe económica exercidas pola forza". "O espolio moitas veces vai acompañado da destrución", engadiu. Esta circunstancia viuse en episodios como a noite dos cristais rotos, na que se queimaron o 80 % das sinagogas alemás.