EAEn 2025ean izandako programazio kulturalaren ia %40 euskaraz egin da

GASTEIZ 27 (EUROPA PRESS)

Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) 22.425 jarduera kultural programatu dira 2025. urtean, hau da, 2024an baino %8,5 gehiago, eta ekintza horien ia %40 euskaraz egin da, 'EAEko 2025eko Programazio Kulturalari buruzko Txostena' azterlanean bildutako datuen arabera.

Ibone Bengoetxea Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakariorde eta Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak aurkeztu du txostena astearte honetan, Gasteizen, gobernu bileraren ostean, eta Euskadin kulturak "hazkunde iraunkorra" sendotu duela nabarmendu du, eta "bizitasun sozialaren eta ongizate kolektiboaren adierazle nagusietako bat" dela.

Azterlanaren arabera, EAEko "jarduera kulturalak gora egin du, euskarak presentzia handiagoa du eta irisgarritasunean eta hurbiltasunean oinarritutako eredua dago".

Bada, 2025ean 22.425 jarduera kultural programatu dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, hau da, 2024an baino %8,5 gehiago. Egunean batez beste 61 jarduera kultural izan dira, lurralde osoan banatuta.

Bengoetxeak adierazi du hazkundea ez da puntuala. Izan ere, datuak duela bi urtekoekin alderatuz gero, programazio kulturala %20 baino gehiago handitu da 2023tik. "Euskadiko kultura-sistemaren joera egonkorra eta sendotasuna berresten du horrek, erakundeen, erakunde programatzaileen, artisten eta publikoaren arteko lankidetzan oinarritua", esan du.

Jarduera kulturalaren aurrerapenarekin batera, "euskara gehiago eta eskaintza irisgarri zabala" aipatu ditu. 2025ean, programazio kulturalaren ia %40 euskaraz garatu da, "sorkuntzako eta eszenako lengoaia gisa duen zeregina indartuta". Aldi berean, zuzeneko arte jardueren %40 baino gehiago doakoak izan dira, "hainbat publikok kulturarako sarbidea izatea bermatuz".

Etorkizunari begira, Jaurlaritzak kulturaren arloko hazkundea sendotzeko eta proiektatzeko apustua egin du, "politika publiko egonkor eta anbiziotsuen bidez". 2026an, Kultura arloak 86,6 milioi euroko aurrekontua izango du, %8,5 gehiago, eta horietatik 50,5 milioi euro artistei eta sektore kulturalei zuzeneko laguntza emateko erabiliko dira, tartean ikus-entzunezkoei, musikari, arte eszenikoei, literaturari eta arte plastikoei. Laguntza ildo horien bidez, 2.000 proiektu kulturalek baino gehiagok jasotzen dute onura urtero Euskadin.

Era berean, arreta berezia jarriko da ikus-entzunezkoen sektorean, sektore kultural osoaren herena baino gehiago baita, eta ekonomiari ekarpenik handiena egiten diona, 472 milioi euro ingururekin. Helburua da erakundeen arteko koordinazioa hobetzea, inbertsio berriak erakartzea eta euskararen presentzia indartzea, irudiak gero eta gehiago gidatzen duen mundu honetan.

SEKTOREAK

'EAEko 2025eko Programazio Kulturalari buruzko Txostena' lanaren arabera, 2025ean 5.898 kontzertu programatu dira EAEn, jarduera bolumen handiena duen eremua izanik kulturan. Musika garaikideak dira nagusi, musika klasikoaren eta beste genero batzuen presentzia egonkorrarekin batera. Kontzertuen %50 inguru doakoak dira. programazioa anitza eta eleanitza da, eta euskararen presentzia "esanguratsua" da.

Halaber, antzerki eta zirkuko 4.612 emanaldi izan dira 2025ean, "hazkunde iraunkorrari" eutsiz. Askotariko programazioa da, eta garrantzi handia du haurrei eta familiei zuzendutako proposamenetan. Emanaldien %40 inguru euskaraz dira, eta heren bat inguru doakoak.

Era berean, bertsolaritzak "jarduera sendo eta errotuari" eutsi dio 2025ean, eta 1.063 bertso saio programatu dira. Hiru lurralde historikoetan du presentzia, eta Gipuzkoan du dentsitaterik handiena. Euskara da programazio osoaren komunikazio hizkuntza.

Dantzak ere programazio egonkorra izan du, 927 emanaldirekin. Dantza garaikidea da diziplina nagusia, dantza tradizionalaren presentzia nabarmenarekin batera. Hamar emanalditik ia sei doakoak dira, eta dantzak presentzia handia du espazio irekietan eta hurbileko zirkuituetan.

Gainera, 2025ean 1.313 erakusketa inauguratu dira EAEn. Arte garaikideak bildu du eskaintzaren %70 inguru, erakusketa programazioaren ardatz nagusi gisa finkatuz.

LURRALDEAK

Lurralde historikoei dagokienez, Araba, eskaintza kulturala "egokitzeko eta birbanatzeko duen gaitasunagatik" nabarmendu da. 2025ean 1.062 jarduera kultural egin dira 100.000 biztanleko, eta 2024an, berriz, 938, ekipamendu nagusietako bat aldi baterako itxi den arren. Programazioa espazio gehiagotan birbanatu da, eta mantendu ez ezik, hazi ere egin da, zirkuituak eta publikoak zabalduta.

Bizkaiko programazio kulturalaren ezaugarri nabarmenena "bolumena eta aniztasuna" da. Jarduera kopuru handienarekin (10.136 ekimen), programazio osoaren %45 biltzen du, urte osoan zehar etengabeko eskaintza kulturala eta kulturaren arloko ekipamendu eta eragileen sare sendoa indartuta.

Azkenik, Gipuzkoa, kulturaren "dentsitate handiagatik" eta "gizartean duen errotze mailagatik" nabarmendu da. 100.000 biztanleko 1.199 jarduera kultural izan ditu, Euskadiko zifrarik handiena. Bereziki esanguratsua da euskarazko kulturaren eta bertsolaritzaren presentzia: 78 bertso saio 100.000 biztanleko, gainerako lurraldeak baino askoz gehiago.