40 anos das primeiras eleccións ao Parlamento de Galicia: deputados sen despacho e cinceiro no escano

   SANTIAGO DE COMPOSTELA, 16 Oct. (EUROPA PRESS) -

   Con lemas como o xa mítico 'Galego coma ti' de Alianza Popular ou o 'Fai Galicia Viva' do PSdeG-PSOE acudían a votar os galegos hai agora 40 anos nas primeiras eleccións ao Parlamento autonómico, que se celebraban case oito meses despois do 23-F e a piques de cumprirse un ano do plebiscito no que foi aprobado o Estatuto de Autonomía de Galicia.

   O temor á abstención, que alcanzara case o 74% no referendo estatutario, copaba o ambiente daquela cita coas urnas. A participación superou as expectativas, aínda que só o 47,3% dos chamados a votar acudiron aos colexios aquel 20 de outubro de 1981 no que os mortos pola intoxicación do aceite de colza empezaban a contarse por centenas en España, Celta e Deportivo eran 'de segunda' e o acordeón de María Jesús facía bailar a España cos seus 'pajaritos' desde o número 1 da lista de éxitos.

   As galegas, que coincidiron co referendo andaluz sobre o seu estatuto e producíronse en vésperas do arranque do último Congreso Federal do PSOE antes da chegada de Felipe González a Moncloa, depararon unha sorpresa, o desastre dunha UCD en declive, e un arco parlamentario con sete formacións e só tres escanos ocupados por mulleres.

   Con Manuel Fraga como candidato na sombra, a Alianza Popular de Gerardo Fernández Albor converteuse na forza máis votada impóndose con 26 deputados aos 24 logrados pola UCD de José Quiroga, que durante a campaña equiparara unha hipotética derrota dos centristas co desvío do curso do río Amazonas.

   Após AP e UCD, que sumaron 50 dos 71 escanos que formaron a primeira Cámara da Galicia xa autonómica, quedaron o PSdeG-PSOE do futuro alcalde da Coruña Francisco Vázquez (16), a alianza entre BNG e Partido Socialista Galego encabezada por Bautista Álvarez (3), a Esquerda Galega de Camilo Nogueira (1) e o Partido Comunista de Galicia (PCG) de Anxo Guerreiro (1), onde viaxaba como candidato o que se convertería 25 anos máis tarde en presidente da Xunta, Emilio Pérez Touriño.

UN PARLAMENTO MOI DIFERENTE

   Constituído o 19 de decembro, case un mes antes da investidura de Fernández Albor como presidente o 21 de xaneiro, o primeiro hemiciclo galego tivo a súa sede provisional no Pazo de Xelmírez, que cedeu temporalmente o Arcebispado de Santiago. "Todos tiñamos que convivir moito. Os deputados non tiñamos despacho e pasabamos moito tempo polo claustro", lembra o socialista Antolín Sánchez Presedo, en declaracións a Europa Press.

   Refírese ao claustro do Pazo de Fonseca, pois seis meses despois da súa constitución en Xelmírez, o Parlamento trasladouse, de novo de forma provisional e grazas á cesión da Universidade de Santiago de Compostela.

   En Fonseca estivo instalado o Lexislativo galego entre xuño de 1982 e febreiro de 1989, cando chegou á súa actual sede no Pazo do Hórreo, que este mércores 20 celebra unhas xornadas conmemorativas coa presenza de, entre outros, o expresidente do Goberno Mariano Rajoy, parlamentario nesa primeira lexislatura por AP.

   Sánchez Presedo, candidato á Presidencia da Xunta polo PSdeG en 1993, lembra aquela campaña como "unha continuación" dos vivida meses antes para o referendo do Estatuto de Autonomía de Galicia. En ambas, "a principal tarefa era conseguir mobilizar á xente", aínda que os niveis de abstención foron altos.

   De feito, o lema do PSdeG-PSOE para o referendo foi 'Fai Galicia' e aos comicios de outubro de 1981 acudiu con ese outro 'Fai Galicia Viva', apunta o de Betanzos (A Coruña), quen ía de número oito polo que non entrou na Cámara até a dimisión de Francisco Vázquez, a quen substituíu en novembro do 82.

   Era un Parlamento, o presidido por Antonio Rosón, maioritariamente masculino e composto por 71 deputados: 68 homes e só tres mulleres, Carmen Lovelle (Alianza Popular), Emma González (UCD) e Flora Veiga (UCD).

   En declaracións a Europa Press, Camilo Nogueira resalta de Rosón que "se fixo querer", como aquel día no que pronunciou a frase 'matice, señor Nogueira, matice', mentres o histórico nacionalista daba un discurso incorporado na tribuna e pediulle continuar co uso da palabra.

   O que foi líder de Esquerda Galega reivindica o esforzo feito para sacar adiante o Estatuto galego, e tamén o impulso para o recoñecemento da lingua propia, algo do que tamén se acorda Presedo, pola intervención de Ramón Piñeiro en relación coa lei de normalización lingüística.

   Desde o seu escano, aqueles anos nos que empezaba a autonomía, Camilo Nogueira tamén promoveu a repatriación dos restos de Castelao desde Arxentina e reivindicou a construción da liña de alta velocidade a Galicia, entre outras cuestións.

UNHA CÁMARA DE "OUTRA ÉPOCA"

   Outra imaxe do novo Parlamento en comparación co de hai 40 anos é a que configuran as novas tecnoloxías. "Entón non había móbiles nin computadores. Había unha sala de teléfonos e estaban colocados todos en ringleira, co cal escoitabas todas as conversacións", rememora Antolín Sánchez Presedo, que por entón non tiña nin 30 anos. Tamén se fumaba e todos os escanos contaban co seu cinceiro. Era, en resumo, "outra época".

   Un momento marcado polos inicios da autonomía e a necesidade de "moito diálogo" entre as forzas políticas, algo que cambiou coa primeira maioría absoluta de Manuel Fraga. Quen foi presidente do Parlamento entre 1997 e 2005, José María García Leira, tamén de Vilalba (Lugo), conta a Europa Press que entón "as cousas cambiaron bastante" e "normalizouse a situación".

   Defende a modificación do regulamento, "moi criticada pola oposición" daquela, pero que, asegura, "non tivo as consecuencias" que auguraban e "proba diso é que segue en vigor".

   Produto daquela reforma foron "anécdotas" como o zapatazo de Xosé Manuel Beiras en 1993, moi crítico coa decisión de subir do 3 ao 5% do total dos votos o listón para entrar no Parlamento, ademais do recorte dos tempos de intervención na Cámara.

   Con tensións e discusións "nas que se elevaban os ánimos" tivo que lidar García Leira como presidente, que sinala que expulsou a algúns deputados pero lémbrao como algo "moi desagradable".

   Cando ve debates de hoxe en día, como o de política xeral celebrado esta semana, a quen estivo á fronte da Alcaldía da capital da Terra Chá de 1979 a 1990 chámalle a atención a "tranquilidade", que atribúe á "gran vantaxe" de que o PP teña a maioría absoluta, e tamén o feito de que o BNG sexa o principal partido da oposición.

   Outra reforma que pretenderon impulsar os populares foi a máis recente redución de deputados. Naquelas primeiras eleccións da Galicia autonómica, o número de escanos en liza foron 71, acorde coa regulación por defecto que marcaba o Estatuto e que foi modificada coa lei aprobada en 1985.

   En todo caso, o aumento a 75 do número de escanos a elixir que marca a lei electoral vixente desde o 85 non levou á práctica até os comicios de 1989, os primeiros da 'era Fraga'. Desde entón, a redución de deputados planeou en varias ocasións sobre o debate político, a última delas hai unha década, xa con Alberto Núñez Feijóo en San Caetano.

   Con todo, nesa ocasión e a pesar dos movementos do PP, a proposta quedou nun caixón, polo que, desde hai 32 anos os cambios limitáronse aos axustes na repartición dos 75 en función das oscilacións poboacionais nas provincias.