Galicia inviste en atención primaria menos do recomendado pola OMS e menos que o conxunto do país

   SANTIAGO DE COMPOSTELA, 23 Abr. (EUROPA PRESS) -

   O Servizo Galego de Saúde (Sergas) destina un 12% do seu orzamento a atención primaria, cifra inferior á recomendada pola Organización Mundial da Saúde (OMS), que é dun 25%, e menor tamén á media nacional, que se sitúa nun 14%.

   Esta é unha das conclusións derivadas dos informes publicados este xoves polo Consello de Contas, órgano fiscalizador dos servizos públicos autonómicos.

   O conselleiro maior do Consello de Contas, Juan Carlos Aladro, entregou este mediodía no Parlamento de Galicia, onde foi recibido polo presidente da Cámara galega, Miguel Ángel Santalices, a Memoria de Actividades e as Contas Anuais do Consello, correspondentes ao exercicio 2025.

    En materia sanitaria, o Consello publica dous informes: un sobre a fiscalización selectiva do programa de Atención Primaria e outro sobre a conta xeral do Sergas.

    Respecto da situación do servizo de primaria, o organismo anima ao Sergas a incrementar o seu financiamento específico para aproximarse ás recomendacións da OMS.

    Tal e como recollen, o gasto do Sergas incrementouse entre 2019 e 2024 nun 27,5%, aumento que se corresponde, fundamentalmente, a atención hospitalaria e gasto farmacéutico.

   En 2023, o gasto sanitario consolidado en arención especializada representou o 62%, mentres que o gasto farmacéutico por receitas alcanzou o 16%, cifras superiores ao gasto consolidado nacional, que se sitúan no 61% e no 14%, respectivamente.

    Pola contra, primaria concentrou o 12% do gasto, por baixo do 14% nacional e "afastado" do 25% recomendado pola OMS.

"COBERTURA SANITARIA DEFICIENTE E DESIGUAL"

   Outro dos puntos onde pon o foco o Consello de Contas é na carencia de profesionais e a consecuente falta de substitución xeracional, un problema "estrutural" para o organismo.

    Inciden, sobre todo, nas categorías de medicamento de familia e pediatría, onde 120 concellos galegos carecen de servizo pediátrico nos seus centros de saúde e 96 comparten pediatra (en base a datos de outubro de 2025).

    "Aínda que a cobertura asistencial está garantida mediante a derivación dos menores ao médico de familia, esta situación evidencia unha cobertura insuficiente e desigual, especialmente en zonas rurais, afectando á equidade no acceso á atención sanitaria infantil", aducen.

    Ademais, indican que a comparativa entre prazas de médicos internos residentes (MIR) e a proxección de xubilación de profesionais nestas dúas categorías, "non garante" a substitución xeracional.

    A insuficiencia estrutural, engaden, evidénciase " especialmente" nos períodos de vacacións, "nos que non se logra garantir a cobertura das axendas dos médicos nin dos pediatras".

    Ante isto, instan ao Sergas a mellorar a xestión das ausencias e substituciones e a recorrer menos ás intersustituciones e ás prolongacións de xornada.

A TEMPORALIDADE, NUN 28%: O OBXECTIVO É UN 8%

   Por outra banda, apuntan que non se consegue alcanzar o obxectivo do 8% no tocante á temporalidade do persoal sanitario, que en 2023 estaba nun 28%.

    Aínda que recoñecen que o porcentaxe se reduciu "significativamente" após a convocatoria de 468 prazas ese mesmo ano e que o Sergas cumpre o obxectivo de aprobación anual da oferta de emprego público, existe unha demora na convocatoria e resolución dalgún dos procesos selectivos.

    Expoñen tamén a existencia de desigualdades territoriais, especialmente en concellos con menos de 5.000 habitantes e para servizos como odontoloxía, hixiene bucodental e fisioterapia.

    Aínda que o número de pacientes asignados a cada profesional é inferior á media estatal, indican que o envellecemento da poboación e a cronicidad asociada fan que a presión asistencial sitúese por encima desa media.

    Na actividade asistencial predomina a consula por enfermidade, seguida da renovación de prescricións farmacéuticas e da incapacidade temporal. "Esta distribución evidencia que a atención está centrada na demanda inmediata do paciente, mentres que as actuacións preventivas, de promoción da saúde e os programas específicos para pacientes crónicos ou polimedicados teñen unha presenza residual ou inexistente", sinalan.

    Así mesmo, a análise dos tempos de acceso realizada sobre a mostra correspondente ás áreas sanitarias de Ferrol e Pontevedra mostra un "incremento significativo nos tempos de espera". Non se alcanza, indican, o obxectivo de garantir o acceso a consulta nun prazo máximo de 48 horas desde a solicitude da cita.

    Apuntan tamén que o 5% das consultas ás que os pacientes non acoden, non se anulan, e que se observa unha consolidación "progresiva" do papel da enfermaría como "elemento crave" na estrutura asistencial de primaria.