O rural galego reivindícase "aberto e plural" con iniciativas LGTBIQ+ que traspasan o Orgullo

   SANTIAGO DE COMPOSTELA, 6 Sep. (EUROPA PRESS) -

   Do Agrocuir en Monterroso (Lugo) ao Ponte Farruca de Laza (Ourense), pasando pola Ruada das Pingas en Ribadumia (Pontevedra). Diversas iniciativas xurdidas desde o rural galego cun marcado carácter LGTBIQ+ desafían os relatos que asocian estas realidades ás contornas urbanas e crean, alén do mes do Orgullo, contornas onde ademais se xeran conexións co tecido veciñal.

   "Esquécesenos que a xente do rural quere reivindicarse aberta e plural", explica a Europa Press o antropólogo Paulino Ramos, un dos impulsores do proxecto 'Plumas de pueblo', elaborado xunto a Proxecto Hortensia e que pretende mapear as distintas iniciativas deste tipo existentes en España.

   O mapa interactivo, que naceu dunha parte da tese de Ramos --aínda en proceso--, saíu á luz o pasado xuño, coincidindo co mes do Orgullo. A primeira "fornada" contiña unhas 70 iniciativas, un número que, após publicarse, aumentou exponencialmente até superar o centenar, que poden consultarse na súa páxina web.

   Máis dunha decena delas sitúanse en Galicia. Aínda que moitas adoptan a forma de festival, non deixan atrás o compoñente reivindicativo ou político. Tamén é habitual que se celebren fóra das datas habituais do Orgullo. É o caso do Porco Pride, en Espasante (Ortigueira, A Coruña), que ocorre a finais de xullo, ou o do Agrocuir e Ponte Farruca, que se realizan en agosto.

   Aínda que matiza que "hai nubes negros que se achegan", Paulino Ramos sitúa o crecemento habido en "un momento doce para a disidencia", que lle permitiu exporse "outras xeografías": "As xeografías das vilas para os que somos de alí ou para os que volven son xeografías posibles. Parecía que non eran espazos para nós e moita xente dixo que si o son".

   Un dos fundadores do Agrocuir, Adrián Gallero, coincide en que existiu un contexto político "en teoría favorable a todos estes avances" e, ademais, atopa un efecto retroalimentador desde as propias iniciativas, que cre que poden apelar a persoas do colectivo que se estean pensando ter unha vida no rural.

   "Que existamos permite que moita xente que tamén teña vidas súper duras na cidade que, polo menos, se faga a pregunta: 'Podería facer eu algo así no meu municipio de orixe?'", reflexiona Gallero.

   "Xente do colectivo sempre houbo", aprecia un dos organizadores de Ponte Farruca, Xacobo Novoa, que insiste en que no rural "tamén hai diversidade". Ao fío, lembra a "sorpresa" dalgunhas persoas do colectivo que se marcharon da localidade ao ver que veciños seus pasean polo festival montados en tractores coa bandeira LGTBIQ+. "Eu, á fin e ao cabo, teño 30 anos, levo vivindo toda a miña vida en Laza e para min esta é unha normalidade xa vista", apunta.

"ACTUALIZACIÓN" DA ROMARÍA

   Neste contexto, Adrián Gallero anima a "empezar a falar das cousas boas" que leva a vida no rural e entende o Agrocuir como unha "actualización" da romaría, un termo que tamén emprega Ponte Farruca para definirse. Concíbeo como un lugar no que se atopa "todo a xente diversa" que vive no rural, algo que provoca que os espazos de socialización estean máis acoutados.

   "Temos moita necesidade de lugares de encontro, tanto na contorna urbana como no rural. Pero ao mesmo tempo creo que [estas iniciativas] pon de manifesto que no rural é moito máis habitual este tipo de encontros nos que se xuntan todo o mundo e nos que a socialización é moito máis diversa", profunda.

   O propósito do festival lacense tamén é "tender pontes" entre o seu público, que é moi diverso en canto a idade e procedencia. Neste sentido, Xacobo Novoa cita como "antecedente" o Entroido: "Sempre abrimos a casa para que a xente vexa o noso Entroido. Con Ponte Farruca pasa exactamente o mesmo: abrimos as portas á xente de fóra para que vexan como o vivimos nós".

CREACIÓN DE REDES VECIÑAIS

   Estas iniciativas contribuíron a crear redes veciñais en ambas as direccións. A propia historia do Agrocuir evidénciao. Este festival non naceu coa pretensión de selo, senón que en 2014 un grupo de xente preguntouse: "Por que non empezamos a celebrarnos e a visibilizarnos aquí?". Isto levoulles a realizar unha primeira edición en Granxa Maruxa, nunha aldea de Monterroso, aínda que afastada do núcleo urbano.

   Varias edicións despois, deron o paso de traspasar o festival ao centro do municipio. "Foi moi bonito ver a recepción da xente, que nos dicía: 'Por fin vides aquí. Que ganas tiñamos'", rememora Adrián Gallero. Isto derivou en que empezasen a "crear alianzas", co equipo de fútbol feminino ou co grupo de música tradicional Falcatrueiros, por exemplo. "Foi un proceso súper lento e progresivo no que rompemos moitos prexuízos que tiñamos cara á xente de Monterroso, engade.

   No caso de Ponte Farruca, aínda que a organización recae maiormente na asociación Enlazados, Xacobo Novoa constata que existe unha unión "antes e despois" do evento cos seus veciños, que mesmo colaboran na montaxe e desmonte das infraestruturas.

   En 2025, os incendios forestais, que afectaron gravemente a Laza e á comarca de Verín, obrigaron á organización do festival a tomar unha decisión "moi difícil" e cancelalo. "Todo o que tiñamos preparado puxémolo a disposición de toda a xente que veu botarnos unha man para que os lumes non acabasen coa nosa vila", lembra.

   De igual modo, o Agrocuir levou un proceso de integrarse en iniciativas externas, mostrando a súa implicación co territorio. Gallero veo "súper evidente" no caso da oposición á implantación de Altri en Palas de Rei (Lugo), na que formaron parte "activa" da Plataforma Ulloa Viva. Considera, ademais, que se trata de facer un exercicio de "aprender a elixir as batallas".

POR UN MODELO DE FESTIVAIS EN REDE

   Precisamente, o antropólogo Paulino Ramos opina que este é un dos factores que situou ao Agrocuir como unha referencia a nivel estatal: "Para min, unha das cousas máis interesantes é como o tema da disidencia sexual e de xénero é unha escusa para traballar en defensa do territorio, da terra, das tradicións e da cultura local".

   Xacobo Novoa explica que, no seu caso, el e outras persoas da organización chegaron a pór en pé Ponte Farruca despois de levar varios anos indo á iniciativa monterrosina. De feito, refírese a ela como a "mamá" de "moitos" dos Orgullos rurais que se están realizando agora.

   Chegado a un punto, o Agrocuir, cuxa organización levaba tempo "soñando" con que isto pasase, fomentou que aparecesen iniciativas similares a través dun taller no propio festival. Isto deuse nun contexto no que, superada a pandemia, os seus responsables tomaron a decisión de camiñar cara o "decrecemento" ao constatar que o modelo dese momento "non era sustentable".

   A aparición de máis iniciativas, dentro e fóra de Galicia, está a favorecer a que se cren vínculos entre elas. "Agora que está a pasar, dalgún modo está a cobrar maior entidade colectiva todo iso. Ten moita máis forza e moita máis capacidade de visibilizarse. Vemos claro que o modelo ten que ser ese, que o modelo de eventos e de festivais ten que ser o de en rede", reflexiona.