Armando Murias tacha de "incorrecta" la etimoloxía qu'apaez nel DRAE de la palabra guah.e

UVIÉU, 3 de Payares (EUROPA PRESS)

L'escritor ya investigador Armando Murias considera que la etimoloxía qu'apaez nel Diccionariu de la Real Academia Española de la Lengua de la palabra asturiana guah.e ('guaje') ye "incorrecta", dao que nun provién del términu 'uaxin', de la llingua náhuatl, de los pueblos mexicanos azteques.

Asina lo esplicó mientres la so intervención nes 'Xornaes d'Estudiu de la Llingua Asturiana', qu'estos díes celebra l'Academia de la Llingua na Facultá de Filoloxía.

Murias calcó en que'l términu guah.e provién del verbu inglés 'wash', que quier dicir llavar, en referencia a la llavadura del carbón fuera de les mines, que tradicionalmente realizaben mozos y rapazos bien xóvenes que tovía nun teníen edá p'acceder al interior de les esplotaciones.

Por eso, esplicó Murias, el términu importóse n'Asturies como 'Guah.e' pa referise a los mozos que facíen d'ayudantes de los picadores. L'autor recalcó en que l'orixe del términu ye mineru, puesto qu'históricamente namás utilizábense utilizábase en zones mineres d'Asturies y de Lleón, y que darréu estendióse al restu de la xeografía asturiano.

Pa reforzar la idea del orixe mineru del términu, refirióse a les referencies lliteraries históriques del términu. Señaló'l diccionariu bable d'Apolinar Rato, d'últimos de sieglu XIX, que lo define como una una voz moderna d'orixe minero que significa rapaz o ayudante de picador. "Otru de Julio Somoza de 1899-1901 que tamién diz lo mesmo", esplica Murias.

Amás, refirióse al poema 'La tristeza de la mina abandonada', de 1899, de Daniel González-Nuevu Zarracina, a otru testu de Ramón J. Sender, en 1936 y a unu de Dolores Medio, de 1953, incluyíu nel llibru 'Nosotros, los Rivero', nos qu'apaez el términu siempre vinculáu al mundu de la minería.

Recalcó que l'acepción del términu que fai referencia a un rapazu o persona xoven, namás utilízase n'Asturies y el norte de Lleón, zones d'actividá minera, y non en zones de Llatinoamérica, como señala la RAE.