EAEko emakumeen bizi itxaropena 86,6 urtekoa da, eta gizonena 80,8 urtekoa

BILBO, 7 (EUROPA PRESS)

Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) emakumezko jaioberria 86,6 urte biziko dela aurreikusi daiteke Eustat euskal estatistika erakundeak prestatutako gertakari demografikoak aztertzeko adierazleen emaitzen bidez, gizonezkoa 80,8 urte biziko den bitartean.

Gainera, emakumearen ezkontzeko probabilitatea %50etik gorakoa izango
da eta seme edo alaba bakarra izango du, eta gizonen kasuan %47ko probabilitatea izango du. Bi kasuetan, bizitza osoan zehar, hamar aldiz baino gehiagotan aldatuko dute bizilekua, Eustaten arabera.

EAEko emakume eta gizonen bizi itxaropena etengabe areagotu da azken hamarkadetan. 1976ko adierazleak aintzat hartuta (69,6 urteko eta 76,9 urteko bizi itxaropena gizon eta emakumeetan, hurrenez hurren), ikus daiteke emakumeen bizi itxaropena 9,7 urte handiagoa eta gizonena 11,2 urte handiagoa dela.

Gainera, bi sexuetako bizi itxaropenen arteko aldea 5,8 urtera murriztu da; duela 25 urte egon zen alde handiena, 8,7 urtekoa. Nolanahi ere, herrialde garatu gutxik dute bizi itxaropen hain altua, bereziki emakumeen kasuan.

Tumoreak dira bizi itxaropenaren urteetarako mehatxu nagusia. Haiek erabat ezabatzea lortuko balitz, gizonen bizitza 4,4 urte luzeagoa eta emakumeena 3 urte luzeagoa izango lirateke. Arinagoak dira, berriz, heriotzaren kanpo kausek eragindako kalteak: bizitzako 7 hil gutxiago gizonen kasuan eta 3 hil gutxiago emakumeetan. Zifra horiek murriztu egiten dira trafiko istripuen kasuan: hilabete gizonetan eta kopuru oso txikia emakumeetan.

UGALKORTASUNA

Bestalde, EAEko ugalkortasuna sekula ez bezalako muga baxuetan dago erkaketa egitean: Izan ere, 2019an, batez bestekoa 1,3 jaiotzakoa izan da emakume bakoitzeko, Europar Batasunekoa baino baxuagoa (1,6) eta 1976an izan zen batez bestekotik (2,7 jaiotza) oso urrun, bai eta belaunaldi txandakatzerako behar den kopurutik (2,1) oso urrun ere. Indize baxuena Bizkaian dago, emakumeko 1,2 jaiotza; Araban 1,4 da, eta Gipuzkoan 1,3.

Gertakari demografikoak aztertzeko adierazleen datuetan oinarrituta, aurreikusteko modukoa da batez beste emakume batek 0,6 lehen jaiotza izatea (alegia, emakumeen herenak ez luke ondorengorik izango), 0,5 bigarren jaiotza eta 0,2 hirugarren edo ondorengo jaiotza. Hamar emakumetatik ia bik hirugarren edo ondorengo umea izango duela esateak %80ko beherakada erakusten du 1976aren aldean.

Euskadiko emakumeen ugalkortasunaren beste ezaugarrietako bat da amatasunaren batez besteko adin altua: 33 urte da, Europar Batasuneko batez besteko adina baino ia 3 urte gehiago eta 1976an baino 4,4 urte gehiago. Arabak du beste bi lurraldeak baino batez besteko adin pixka bat baxuagoa (32,6 urte); Bizkaian batez bestekoa 33,1 urte da, eta Gipuzkoan 32,9 urte.

EZKONTZA

Bestalde, 2019ko ezkontza tasen arabera egingo liratekeen lehen ezkontzen portzentajea %46,7 da gizonen artean eta %50,5 emakumeen artean. Horrek esan nahi du jaitsiera handia izango litzatekeela 2001eko indizeen aldean, %56,1ekoa eta %59,5ekoa, hurrenez hurren, eta are handiagoa 1977ko datuekin erkatuz gero -eskuragarri dauden zaharrenak-, gizonen %100 inguruaren eta emakumeen %93tik gorakoen artean baitzegoen ehuneko hori.

Beste ikuspuntutik ikusita, datu horiek adierazten dute gizonen %53 baino gehiago eta emakumeen erdia baino zertxobait gutxiago ezkongabe egongo litzatekeela.

Ezkontza tasaren azterketak nabarmentzen du oraindik ere ezkontzeko adinak gora egiten jarraitzen duela. Lehen aldiz ezkontzeko batez besteko adina 37,4 urte da gizonen kasuan (1977an baino 10,7 urte geroago) eta 35,5 urte emakumeen kasuan (1977an baino 11,3 urte gehiago).