A música e o baile tradicionais galegos, declarados Ben de Interese Cultural (BIC)

   SANTIAGO DE COMPOSTELA, 22 Dic. (EUROPA PRESS) -

   O conselleiro de Presidencia, Xustiza e Deportes, Diego Calvo, anunciou a declaración de Ben de Interese Cultural (BIC) da música e o baile tradicionais galegos, na categoría de patrimonio inmaterial "para pór en valor uno dos elementos máis importantes da identidade cultural galega", o seu folclore.

   Así se acordou no Consello da Xunta, onde se lle deu o visto e prace ao decreto, que se publicará nos próximos días no Diario Oficial de Galicia (DOG) e co que se lle outorga o máximo nivel de protección a ambas as formas de expresión, xa que se recoñece que na tradición cultural galega o baile necesita da música para expresarse, polo que é inseparable dela.

   Esta declaración, que elevará a 794 o número de Bens de Interese Cultural existentes en Galicia, chega após recibir os informes favorables e motivados sobre o seu valor singular do Museo do Pobo Galego e do Museo Etnolóxico de Ribadavia, así como as achegas das comunidades e das entidades implicadas, o que permite culminar o proceso iniciado en novembro de 2024 pola Consellería de Cultura, Lingua e Xuventude.

   Neste expediente os técnicos recoñecen a fonda pegada no pasado e no presente de Galicia da práctica tradicional do baile e da música, a súa dimensión histórica e a súa importancia como espazo de intercambio, de aprendizaxe, de sociabilidad ou de diálogo.

   De igual maneira, segundo ha destacado Calvo, o decreto tamén pon en valor "o gran labor que realizan as asociacións folclóricas" e das representacións escénicas como transmisores, estudiosos e custodios de saber do patrimonio inmaterial e da súa documentación, como por ser parte fundamental da difusión da identidade cultural galega.

'CANTAREIRAS', 'PANDERETEIRAS' E COMUNIDADES PORTADORAS

   Entre as cuestións relevantes desta declaración está o recoñecemento do "gran protagonismo que teñen as mulleres no folclore galego", salientou o conselleiro de Presidencia, Xustiza e Deportes, durante a súa intervención.

   Así, son erixidas como as principais gardiás dunha parte singular da memoria colectiva galega, capaces de conectar e reintegrar a tradición centenaria do pasado rural campesiño co presente urbano, con vocación de quedar no futuro.

   Da mesma forma, outórgaselle un papel relevante á figura de portadora, aquela que posúe saber, coñecementos, técnicas e métodos relacionadas co estudo, memoria, e vivencia do baile e da música tradicional galega, incluíndo calquera dos planos prácticos nos que pode darse ou verse relacionada a execución, a transmisión ou a artesanía.

   Neste expediente recoñécese tamén o traballo de transmisión e difusión que se fai desde o tecido asociativo, nas escolas de ensino regulado e non regulada, nas agrupacións, desde os proxectos musicais ou desde as festas que se organizan en todo o territorio galego.

   Nesta liña, sublíñase que as asociacións folclóricas fixeron un labor de documentación, transmisión e difusión de valor inestimable para Galicia o que lles outorga peso para ser consideradas unha manifestación cultural máis da música e do baile tradicionais de Galicia, pertencente ás artes do espectáculo.

MEDIDAS DE SALVAGARDA

   Nesta distinción de ben de interese cultural tamén se recollen unhas medidas de salvagarda para garantir que as próximas xeracións manteñan a herdanza cultural e o singular legado patrimonial inmaterial que residen na música e no baile tradicionais de Galicia.

   Segundo recolle o decreto, estas medidas de protección teñen tres grandes focos de actuación: o primeiro deles estará vinculado coa investigación, o segundo punto incidirá na transmisión, no ensino e na sensibilización, e o terceiro grupo de accións estará encamiñado á protección, á conservación, ao mantemento e á revitalización.

   Deste xeito, propiciarase que o sistema universitario galego contribúa ao fomento activo da investigación científica e académica sobre o baile e a música tradicional galegas.

   Ademais, tamén se posibilitará que os organismos e as administracións públicas asinen convenios con fundacións, asociacións ou padroados de titularidade privada para o inventario, a catalogación, e a dixitalización de arquivos sobre material de música e bailes tradicionais.

   O obxectivo é a creación dun arquivo audiovisual público na rede, gratuíto e de libre acceso que conteña este material.

   Ademais, solicitarase a colaboración do colectivo de docentes de Galicia para a elaboración de materiais didácticos no ensino formal para a adquisición de coñecementos básicos de baile e música tradicionais de Galicia.

   En canto ao ámbito do ensino non formal, solicitarase a colaboración das ANPAs e outros colectivos para a implantación de actividades extraescolares con estas materias.

   Finalmente, recóllese que, transcorridos nove anos desde a declaración deste ben de interese cultural, elaborarase un estudo de actualización que avalíe o estado do ben de interese cultural e do impacto que sobre leste exerceron tanto os procesos contemporáneos como a aplicación destas medidas de salvagarda.