O Sergas executou entre 2021 e 2023 un 16% menos que o previsto no seu plan de saúde mental, segundo Contas

   SANTIAGO DE COMPOSTELA, 6 May. (EUROPA PRESS) -

   O Servizo Galego de Saúde (Sergas) executou entre os anos 2021 e 2023 algo máis de 24,5 millóns de euros ao amparo do seu plan de saúde mental, cando o previsto inicialmente, na memoria económica, eran 29,1 millóns. É dicir, houbo unha "desviación final" do 16%, segundo datos que recolle o Consello de Contas de Galicia.

   Así o estipula o seu informe de auditoría de varios programas do ámbito da saúde mental do Sergas no que se destaca que "se logrou a implantación de varios proxectos estratéxicos, pero non se dotaron os recursos económicos considerados como necesarios" na memoria do plan de saúde mental posto en marcha tras a covid-19.

   Esta falta de recursos supuxo "atrasos significativos na contratación de persoal e que non se executasen proxectos cualificados como prioritarios", engade Contas.

   En concreto, de acordo cos datos do informe do órgano fiscalizador, recollido por Europa Press, o Sergas previra, na memoria económica do plan de saúde mental, un total de 29.183.25 euros a implementar entre 2021 e 2023.

   Xa de inicio, os orzamentos da Xunta reservados para esas tres anualidades foron 28.859.434 euros, é dicir, non asignaron as cifras previstas ao devandito plan --un 1,1% menos--. Tendo en conta as modificacións de crédito, esta cifra quedou nun 28.979.771 euros, o que rebaixou a desviación ao 0,7%.

   Con todo, hai que ter en conta que, "a pesar de ter crédito dotado, non se executou o gasto". Por tanto, o efectivamente executado foron 24.5524.770 euros, uns 4,6 millóns menos do previsto inicialmente entre 2021 e 2023. En conclusión, a desviación final foi do 16%.

MENOS PERSOAL DO PREVISTO

   Ademais, o informe do Consello de Contas recolle datos sobre o persoal de saúde mental que se prevía contratar entre 2020 e 2023. En total, esperábase incorporar 241 profesionais neste campo: 66 enfermeiros, 54 psiquiatras, 45 psicólogos, 42 axiliares de Enfermaría, 29 traballadores sociais e cinco terapeutas ocupacionais.

   De todos eles, finalmente contratáronse 224, algo que Contas achaca a un "atraso temporal" dos obxectivos. E é que no ano 2020 estaba previsto que empezasen no Sergas 55 profesionais, pero de todos eles só fixérono dous psicólogos clínicos.

   Isto foise corrixindo nalgunha das anualidades seguintes --por exemplo, en 2021 contratáronse 103 profesionais de 65 que había previstos--, pero o balance final é de 17 incorporacións menos das planificadas.

   A Organización Mundial da Saúde (OMS) estima que o cociente adecuada de psiquiatras está entre 13 e 15 por cada 100.000 habitantes. Esta cifra era de 8,7 en Galicia en 2019, inferior ao recomendado pero minimamente superior á media estatal.

IMPACTO DA PANDEMIA EN SAÚDE MENTAL

   O informe de Contas tamén confirma o impacto que tivo a pandemia da covid na saúde mental da poboación. O número de consultas atendidas en Psiquiatría aumentou un 13% en 2021 e un 3% en 2022 en relación con 2019. Non se considera o 2020 polo impacto que tivo sobre a asistencia no Sergas.

   Do igual modo, incrementouse o número de pacientes en listas de espera: dos 8.411 que había en decembro de 2019 aos 10.431 que había en decembro de 2023. Isto veu da man dun incremento da espera media de 43 días a 73,2.

   No entanto, estes datos varían en función da área sanitaria. Así, o tempo medio de espera disparouse nas de Ourense-Verín-O Barco de Valdeorras (+214%), Lugo-A Mariña-Monforte (+149%) e Vigo (+103%).

   En canto ás restantes, subiu un 41% na área de Ferrol, mantívose igual na de Santiago-Barbanza, e descendeu nas da Coruña-Cee (-8%) e Pontevedra-O Salnés (-43%).

   Por tanto, Contas subliña que o obxectivo que incluía o plan de saúde mental para reducir a lista de espera "só cúmprese en tres do sete áreas sanitarias" e que hai unha "falta de equidade territorial" no acceso a estes servizos.

CONSUMO DE FÁRMACOS

   Outro dato que deixa o informe fiscalizador é o aumento do 13% nas receitas de ansiolíticos e antidepresivos entre 2019 e 2023. Especialmente preocupante é a subida entre os mozos de até 19 anos, cuxo consumo destes fármacos se disparou un 52% desde a aparición da covid. O principal incremento deuse nos anos 2021 e 2022.

   Ademais, os datos publicados polo Instituto Galego de Estatística (IGE) reflicten que o número de mortes por suicidio se incrementou nun 4% en 2020, nun 15% en 2021 e nun 12% en 2022.

RECOMENDACIÓNS

   Dentro do apartado de recomendacións, o Consello de Contas pide ao Sergas que adopte "as medidas necesarias para garantir que os recursos económicos" para os seus plans de saúde mental "sexan suficientes e estean dispoñibles de maneira oportuna".

   En paralelo, que faga un "sistema de seguimento forte" a través de informes periódicos de avaliación que permitan "facer axustes baseados nos resultados conseguidos" e que estes se publiquen.

   En recursos humanos, Contas pide "ampliar a contratación de persoal especializado, sobre todo naquelas áreas nas que se detectaron desequilibrios territoriais, para garantir que toda a cidadanía teña acceso a servizos adecuados".

   Así mesmo, suxire "seguir impulsando cambios" na atención, por exemplo implantando a Psicoloxía Clínica na atención primaria, así como reducir "a desigualdade no acceso" que existe --tanto territorial como de determinados colectivos-- de cara ao deseño do novo plan de saúde mental, previsto para leste mesmo 2025.

   Para a elaboración desta folla de ruta, recomenda incorporar "indicadores medibles en todos os programas" que poidan "avaliarse periodicamente para axustar as estratexias ás necesidades emerxentes".