O TSXG solicítalle ao Constitucional que se pronuncie sobre a lexitimidade da lei que rebaixa a protección ao lobo

SANTIAGO DE COMPOSTELA, 16 Jun. (EUROPA PRESS) -

O Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) acordou elevar ao Tribunal Constitucional unha cuestión de inconstitucionalidade relativa á exclusión do lobo da Listaxe de Especies Silvestres en Réxime de Protección Especial (LESPRE) ao norte do Douro, o que implica unha rebaixa no seu nivel de protección.

Segundo informaron fontes xudiciais, o alto tribunal galego expón a cuestión con respecto a dúas disposicións da Lei 1/2025, de prevención das perdas e o desperdicio alimentario, e faio pola posible vulneración dos principios de interdicción da arbitrariedade dos poderes públicos e de seguridade xurídica; do dereito fundamental á tutela xudicial efectiva, en relación cos dereitos de participación pública e de acceso á xustiza en materia ambiental; e do artigo 45 da Constitución, en relación co principio de actuación conforme á mellor e máis recente evidencia científica e o principio de non regresión do estándar ambiental.

Nun auto, o TSXG explica que a modificación sobre a protección do lobo introduciuse mediante emendas nunha lei destinada a previr as perdas e o desperdicio alimentario, polo que non detecta unha relación suficiente entre o obxecto da devandita lei e a regulación do lobo, e iso expón dúbidas sobre o cumprimento dos requisitos de homoxeneidade e congruencia esixidos no procedemento lexislativo.

Así, indica que "non se discute que, desde a perspectiva formal da xerarquía normativa, unha norma de rango de lei aprobada polas Cortes Xerais ten rango suficiente para aprobar unha modificación do LESPRE", pero advirte de que "desde a perspectiva material do control da interdicción da arbitrariedade dos poderes públicos non se pode obviar que, efectivamente, prescindiuse deses trámites administrativos regulados e informes técnicos preceptivos previstos na regulación do procedemento administrativo de modificación do LESPRE, utilizándose o rango normativo legal para conseguir o seu elusión".

O TSXG explica que, neste caso, utilizouse unha norma de rango legal para evitar os trámites, informes técnicos e avaliacións científicas esixidos para modificar o LESPRE.

Os maxistrados recalcan no seu auto que "se produce unha elusión singular do procedemento administrativo para a exclusión dunha poboación de fauna silvestre do LESPRE, sen unha específica referencia motivada á razón da devandita exclusión". Estas circunstancias, segundo subliñan, "impiden a priori valorar cales son as concretas razóns que avalarían que se prescindiu do trámite legal e reglamentariamente disposto para abordar ese tipo de modificacións do LESPRE, que incorpora trámites administrativos e informes técnicos específicos para garantir que a súa modificación veña avalada pola mellor información científica dispoñible".

"En suma, coa modificación do LESPRE cuestionada, o lexislador asumiu mediante unha lei funciones que correspondían -e de feito seguen correspondendo- á Administración Xeral do Estado", sinala o tribunal, á vez que engade que "existen dúbidas da lexitimidade constitucional desa decisión", pois entende que debería "basearse en criterios científicos e técnicos verificables cun procedemento administrativo regulado e imposto no marco das esixencias do dereito ambiental da Unión Europea".

REPERCUTE NAS POSIBILIDADES DE IMPUGNACIÓN

Con respecto ao posible impacto sobre a tutela xudicial efectiva, o TSXG advirte de que "non só se obvia a competencia e procedemento administrativos establecidos pola normativa con carácter xeral como canle para as modificacións do LESPRE, senón que iso repercute nas posibilidades de impugnación de asociacións de defensa do medio ambiente que queiran cuestionar esa rebaixa no nivel de protección da especie".

Ademais, fai referencia na resolución a unha posible vulneración do principio de non regresión ambiental, porque a rebaixa do nivel de protección do lobo podería supor unha regresión na protección ambiental sen unha motivación suficiente nin unha ponderación acreditada dos datos científicos dispoñibles.

Por tanto, o TSXG suspende provisionalmente as actuacións do procedemento contencioso-administrativo iniciado por dúas asociacións ecoloxistas contra a Consellería de Medio Ambiente e Cambio Climático ata que o Tribunal Constitucional pronúnciese sobre a admisión da cuestión de inconstitucionalidade.

ORGANIZACIÓNS ECOLOXISTAS

Pola súa banda, as organizacións recorrentes, valoraron este auto como un "respaldo xurídico de primeira orde" ás súas teses, e lembraron que xa o TSXG acordou en setembro de 2025 a suspensión cautelar das autorizacións de caza de lobo.

Así, os ecoloxistas subliñaron que a inclusión do lobo no LESPRE supuxo un "avance histórico", e volveu a censurar que as emendas (introducidas no Senado mediante acordo entre Junts, Vox, PP e PNV)), supuxeron rebaixar a protección "sen xustificación científica algunha".

Ernesto Díaz, do Fondo para a Protección do Lobo Ibérico, celebrou que o TSXG "entendeu que a manobra política de incluír a desprotección do lobo nunha lei sobre desperdicio alimentario non só é arbitraria, senón que pode ser inconstitucional".

Pola súa banda, o portavoz de Ecoloxistas en Acción, Cristóbal López, sinalou que a Xustiza "empeza a pór freo aos ataques á biodiversidade" e remarca que "non se pode lexislar contra a ciencia e contra o medio ambiente".

Os avogados Jaime Doreste e Sara González Merinero indicaron que expuxeron a inconstitucionalidade e que o TSXG tivo a "valentía" de admitir as súas alegacións. Así, subliñaron que "non se pode desproteger a unha especie ameazada mediante un procedemento lexislativo torticero", sen informes científicos nin participación pública.

Tamén fixeron fincapé en que o auto do alto tribunal galego "non só cuestiona o fondo da medida, senón o propio proceso que a fixo posible, con evidentes vicios de participación e transparencia". "Estamos ante un precedente que pode sentar as bases para futuras impugnacións de normas que pretendan desmantelar a protección ambiental pola vía de extramuros", advertiron.

As organizacións apuntaron que, se o Constitucional abre un procedemento de declaración de inconstitucionalidade, podería anular os preceptos cuestionados, restituíndo a protección do lobo a nivel estatal e "deixando sen cobertura legal as autorizacións de caza como as da Xunta".