Europako lehenengo IBM Quantum System Two ordenagailu kuantikoa inauguratu dute Donostian

DONOSTIA, 14 (EUROPA PRESS)

IBM Quantum System Two ordenagailu kuantikoa inauguratu dute Eusko Jaurlaritzak eta IBM konpainiak, IBM-Euskadi Konputazio Kuantikoko Zentroan, Donostian. Mota horretako Europako lehenengo instalazioa da, eta hirugarrena mundu osoan.

Aurkezpenean azaldu dutenez, sistema hori instalatzea "mugarria" da bi erakundeen arteko lankidetza estrategikoan. Elkarlana 2023an sortu zen, Euskadi teknologia kuantikoen nazioarteko polo gisa finkatzeko Eusko Jaurlaritzak sustatutako BasQ-Basque Quantum ekimenaren baitan.

Ikerbasque fundazioaren eraikin berrian dago sistema, IBM-Euskadi Konputazio Kuantikoko Zentroan, eta astearte honetan inauguratu da, Imanol Pradales Jaurlaritzako lehendakaria buru izan duen ekitaldi instituzionalean.

Harekin batera egon dira Jay Gambetta IBM Quantum-eko presidenteordea, Juan Ignacio Perez Iglesias Jaurlaritzako Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntzako sailburua, Eider Mendoza Gipuzkoako ahaldun nagusia, Eneko Goia Donostiako alkatea eta Horacio Morell IBM Españako presidentea, besteak beste.

156 qubiteko IBM Quantum Heron prozesadore batek bultzatzen du sistema, eta konpainiak orain arte garatu duen prozesadore kuantiko onenetakoa da. Etorkizunean eskalatu eta hainbat prozesadore integratzeko diseinatuta dago eta, beraz, mugarri teknologikoa da, erabilera eskalako algoritmoak exekutatzeko aukera ematen baitu, simulazio klasikoaren gaitasunak gaindituta.

Bere hitzaldian, Jaurlaritzak ikerketaren, berrikuntzaren eta aurrerapenaren alde egindako apustua nabarmendu du Pradalesek. "Gure tamainaz jakitun, eta arriskatuz, onenen artean aritzea erabaki dugu, beste behin ere. Gaur, duela 40 urte baino gehiago hartutako bideari jarraipena emango diogu. Eta arrazoia argi dugu: zientzian benetan sinesten dugulako. Gehiago eta hobeto bizi garelako zientziari esker", esan du.

"ONDO KOKATUTA"

Teknologia kuantikoek pertsonen egunerokoan eragingo dutela ziurtatu du Pradalesek, hala nola osasunean, botika berrien garapenean, komunikazioetan, energian eta zibersegurtasunean, eta Euskadin "ondo kokatuta" gaudela, "apustu ausart eta iraunkorraren fruitu den ekosistema" hedatu delako.

"Sortu dugun abantaila kuantikoa aprobetxatzeko moduan gaude. Gure herriarentzat estrategikoak diren arloetan jarri behar dugu arreta. Gure gida 'Basque Quantum' estrategia da, gaur urrats erraldoia ematen duena", azaldu du.

Pradalesek nabarmendu duenez, BasQ estrategiaren bidez, "ezagutza sortzeko eta talentua erakartzeko imana izango gara", eta beste ezagutza eta berrikuntza polo eta ekosistemekin konektatzeko aukera emango du, "herrialdean lehiakortasuna eta garapena handitzeko".

Era berean, Europako erresilientzia eta berrindustrializazio estrategiarekin bat egiteko aukera emango duela esan du, "kontinente eta herrialde gisa aurre egin behar diegun eraldaketetarako funtsezkoak diren azpiegitura eta teknologietako inbertsioa aprobetxatuta".

Bestalde, Jay Gambetta IBM Research eta IBM Felken-eko zuzendariaren hitzetan, "BasQ-ko zientzia taldearekin egindako bi urteko lankidetzak emaitza garrantzitsuak lortu ditu energia handiko materialen eta fisikaren zientziaren arloan".

"Orain helburua da gure taldeek gero eta ekosistema handiagoa indartzea, Europako lehen IBM Quantum System Two honi esker. IBM Quantum Heron prozesadore kuantiko onenaz hornituta dago", azaldu du.

Horrela, IBM-Euskadi Konputazio Kuantikoko Zentroko taldeak sistema erabiltzeko aukera du, IBMren beste baliabide batzuekin batera, Europako hegoaldeko ekosistema kuantikoa eraikitzen laguntzeko, garapen ekonomikoa sustatzeko eta algoritmo erabilgarri berriak garatzeko, hala teknologia kuantikoetarako Eusko Jaurlaritzaren IKUR 2030 Estrategiaren ikuspegia lortzen laguntzeko.

Era berean, algoritmoak garatzeko ahalegin espezifikoek bete-betean laguntzen dute Ikur 2030 estrategiaren helburuak lortzen, sektore estrategikoetan aplikazioak garatzea xede, hala nola energian, biomedikuntzan eta adimen artifizialean.

Euskadi teknologia kuantikoen arloan aitzindari egiten ere laguntzen du zentroak, eta indartu egiten du IBMk eta Eusko Jaurlaritzak eremu estrategiko horretan garapen zientifiko eta teknologikoaren buru izateko duten konpromisoa.

AUKERA BERRIAK

Bestalde, komunitate zientifikoaren aurrerapenaren ikur izateaz gain, Euskadin IBM Quantum System Two abiatzeak aukera berriak eskainiko ditu teknologia sektore estrategikoetara transferitzeko.

Horrela, sistema berriaren gaitasunei esker, erronka konplexuei erantzun egin ahal izango zaie material berrien diseinua, prozesu industrialen optimizazioa, simulazio biomedikoa edo adimen artifizialeko algoritmoak hobetzeko.

Era berean, urrats honekin, Euskadi "funtsezko nodo" gisa finkatu da IBMren konputazio kuantikoaren sare globalean, eta gorabidean dagoen teknologia horren garapenean aitzindari izateko nahia indartu du.