Genero estereotipoek emakumeen eta gizonen bizi ibilbideak baldintzatzen jarraitzen dutela dio Emakundek

GASTEIZ, 14 (EUROPA PRESS)

Emakunde Emakumearen Euskal Erakundearen 'EAEko emakumeen eta gizonen egoerari buruzko 2024ko zifrak' txostenak egiaztatu du genero estereotipoek eta bokazioen segregazioak baldintzatu egiten dituztela emakumeen eta gizonen hezkuntza eta lan ibilbideak, eta bizitzako eremu guztietan arrakalen iraunkortasunean eragina duen faktoreetako bat dela.

Emakunderen Zuzendaritza Kontseiluaren bilera egin da astelehen honetan Lehendakaritzaren egoitzan, Gasteizen, Imanol Pradales lehendakaria buru zela, eta Euskadiko eremu sozial, ekonomiko eta politikoan emakumeen eta gizonen egoeraren bilakaera ikusteko aukera ematen duen dokumentua aurkeztu da bertan, besteak beste.

Pradalesek esan du Jaurlaritzarentzat lehentasuna dela emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna, eta, azterlanak erakusten dituen arrakalen aurrean, dei egin du gizarte osoaren lan bateratuaren alde, bakoitzak bere eragin eremuan, berdintasunean aurrera egiten jarraitzeko.

Ildo horretan, Euskadiko Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako 2030 Estrategian jasotako 11 jomugak nabarmendu ditu, besteak beste, aurrekontuekin, enpleguarekin, soldata berdintasunarekin, emakumeen aurkako indarkeriarekin edo berdintasunean heztearekin zerikusia dutenak.

Bestalde, Miren Elgarresta Emakundeko zuzendariak datu horiek aztertzera gonbitadu du, "gure gizartean oraindik ere dirauten genero desberdintasunei aurre egitera behartzen gaituen erradiografia soziala" erakusten baitute, eta horiek murriztuko dituzten berdintasun politikak bultzatzen jarraitzeko.

Bada, azterketa demografikoak agerian uzten du Euskadi "emakume aurpegia duen gizarte zahartua" dela. 55 urtetik aurrera, emakumeak gizonak baino gehiago dira, eta 90 urtetik gorakoen artean biztanleriaren %73 dira. Lanak egiaztatu du amatasunak zigortuta jarraitzen duela, zaintza oraindik ere emakumeen esku dagoelako.

Ildo horretan, nahiz eta legezko aurrerapenak izan diren berdintasunezko baimenetan, eta zaintzagatiko eszedentziak dituzten gizonen kopuruak gora egin duen arren, emakumeek beren gain hartzen dituzte adingabeak zaintzeko eszedentzien %87 eta senideak zaintzeko eszedentzien %72, eta horrek eragina du haien ibilbide profesionalean eta osasunean, antsietate eta depresio sintomen kopuru handiagoa baita emakumeen artean gizonen artean baino adin talde guztietan, eta eragin handiagoa du gazteen artean.

Era berean, emakumeen osasun mentalean eragin handia dute zainketen gainkargak, zahartzaroko bakardadeak edo egiturazko indarkeriak, besteak beste.

ENPLEGUA

Enpleguari dagokionez, azken hamarkadetan jarduera eta okupazio tasak handituz doazen arren, lan merkatuak sexuaren arabera segmentatuta jarraitzen du, eta segregazio horizontala dago, emakumeak sektore prekarizatuagoekin lotzen dituena. Urteekin aldea murrizten doan arren, gizonen batez besteko soldata emakumeena baino 5.790 euro handiagoa da.

Emakumeek baldintza kaxkarragoetan, ezegonkorragoetan eta kontratu kalitate txikiagoarekin lortzen dute enplegua. Emakumeek lanaldi partzialerako kontratatutako pertsonen %66 ordezkatzen dute, eta emakumeek sinatutako kontratuen % 76 aldi baterakoak dira (%64 gizonen kasuan).

Horrela, lan merkatuak "bi aldiz zigortzen ditu emakumeak": sarbide gutxiago eta partzialtasun eta behin-behinekotasun handiagoa. Horrek kate ondorioak ditu errentan, gizarte babesean eta pentsioetan.

PARTAIDETZA SOZIOLITIKOA

Partaidetza soziopolitikoari dagokionez, Eusko Legebiltzarrerako azken hauteskundeen ondoren, emakumeen presentzia zertxobait handitu da, %52ra iritsiz. Alkatetza eta zinegotzien ordezkaritza orekatua, aldiz, urrun dago: alkatetzen %34k emakumeak dituzte buru, eta zinegotzien %46k.

Are urrunago dago berdintasunezko ordezkaritza enpresa erakundeetako administrazio kontseiluetan, emakumeak %30 baitira. Finantza erakundeei dagokienez, lautik batek baino ez du emakume bat lehendakaritzan.

Oro har, emakumeen parte hartzea gehiago biltzen da arlo sozialarekin lotutako erakundeetan eta eremu publikoan; aitzitik, espazio ekonomiko produktiboek maskulinizatuta jarraitzen dute.

Bestalde, emakumeen aurkako indarkeria matxistak errealitate estrukturala eta iraunkorra izaten jarraitzen du. Txostenak 6.572 biktimizazio jaso ditu, aurreko urtean baino %6,9 gehiago, baina Berdintasunerako Legearen azken erreformak baliabideen prestazioa eta biktimen arreta integrala erraztu ditu.

Emakunderen Zuzendaritza Kontseiluak EAEko Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako VII. Planaren Ebaluazioaren jarraipen memoria ere onartu du, euskal herri aginteek berdintasunaren arloan egindako jarduerak biltzen dituena, bai eta Emakunderen 2024ko jarduera memoria ere.

Memoriak egiaztatu du parte hartzen duten erakundeen %81ek berdintasun plan bat duela: Jaurlaritzako sail guztiek eta foru aldundiek dituzte plan horiek, eta, erakunde autonomoei eta erakunde publikoei, kapital publikoko enpresei edo informazioa betetzen parte hartzen duten beste erakunde batzuei dagokienez, %72,7tik %85,7ra bitarteko eskuragarritasuna du.