A pegada xornalística de Begoña Caamaño: honestidade, compromiso social e unha vida dedicada á radio

   SANTIAGO DE COMPOSTELA, 10 May. (EUROPA PRESS) -

   As preguntas impulsan o proxecto literario de Begoña Caamaño e das preguntas da xornalista emerxe a narradora, unha profesional "situada na tensión entre a realidade, a súa comprensión e o seu afán por transformala". Así definía a súa coetánea e colega Ana Romaní na Real Academia Galega (RAG) á xornalista, escritora e activista Begoña Caamaño (Vigo, 1964), homenaxeada este 2026 no Día das Letras Galegas.

   Autora tardía --pois publicou a súa primeira novela 'Circe ou o pracer do azul' (2009) aos 45 anos, á que seguiría 'Morgana en Esmelle' (2012)--, Caamaño desenvolveu unha intensa carreira profesional como xornalista, especialmente en medios radiofónicos e, singularmente, en Radio Galega, onde comezou a traballar en 1989.

   "En tempos nos que a comunicación social está intoxicada pola divulgación de rumores que difunden o odio, a intolerancia e a confusión", o presidente da RAG, Henrique Monteagudo, celebra na tribuna 'A luz e a voz de Begoña Caamaño' a unha xornalista "defensora da información veraz", unha cidadá comprometida e cun perfil "definido pola militancia sindical e a implicación no movemento feminista".

   Anos despois da súa morte en 2014, compañeiras, amigas e colegas coinciden en diferentes entrevistas con Europa Press en que o legado de Begoña Caamaño permanece vivo en cada reivindicación por uns medios públicos "libres, igualitarios e comprometidos coa verdade".

   Nesta liña, a xornalista Lucía Junquera --directora do podcast 'Poñer a voz', dedicado á figura de Begoña Caamaño-- reivindica á homenaxeada o 17 de maio como unha voz "adiantada para a súa época" e que, mesmo hoxe, estaría "moitísimo máis avanzada" que xeracións novas polas súas ideas políticas e sociais.

   De feito, sinala que algunhas cuestións "sorprendentes" hoxe en día, Caamaño xa as mencionaba a principios dos anos 2000. Para Junquera, a honestidade é o alicerce da carreira xornalística de Caamaño, destacando que a viguesa non separaba os seus valores e principios da súa práctica profesional.

UNHA CARREIRA UNIDA Á RADIO

   Nunha entrevista con Europa Press, Junquera destaca que Caamaño entendía o xornalismo non como unha tarefa individual, senón como algo construído desde o colectivo. Así, no ano 1986 Caamaño inicia a súa carreira profesional na emisora viguesa Radio Noroeste, na que realiza un curso de radio e pasa a formar parte dos servizos informativos.

   Tras o seu paso por esta emisora, é contratada pola Cadea COPE para traballar nos servizos informativos de Radio Popular do ano 1988 a 1989. Desde 1989 traballa na Radio Galega, primeiro na delegación de Vigo e desde 1992 na sede central en Santiago de Compostela, onde traballou como redactora dos servizos informativos até a súa incorporación ao Diario Cultural.

   Foi durante o seu paso por Radio Noroeste cando Begoña Caamaño cruzou o seu camiño coa xornalista Amanda Álvarez, xunto a quen traballou nesta emisora desde o ano 1985 até o 1987. "Era unha persona extraordinaria, xenerosa e para ela a sororidad non era unha reflexión, era unha práctica diaria. Como xornalista tiña credibilidade, perdemos a unha gran xornalista e a unha gran amiga", reflexiona nunha entrevista concedida a Europa Press.

   "Ela involucrábase moito nas informacións e traballaba por unha sociedade máis xusta, máis igualitaria, máis libre e, sobre todo, pola igualdade de dereitos", sinala. "Compartimos 30 e tantos anos de amizade e de vida laboral. E, desde o principio, a verdade é que Begoña destacaba entre o resto das compañeiras", conclúe.

   Pola súa banda, a xornalista María Xosé Porteiro --que acaba de publicar un libro titulado 'Begoña Camaño, xornalismo para a cidadanía'-- destaca da homenaxeada "o seu interese por axudar a cambiar o mundo".

   "Era unha xornalista con decencia, con curiosidade, vinculada á súa vez cunha intelixencia notable, e con interese polas cousas que pasaban na súa contorna", reflexiona esta profesional da información coa que Caamaño compartiu círculos gran parte da súa vida.

   Preguntada pola pegada humana e profesional que deixou e que axuda a comprender á viguesa, Porteiro defínea como "unha persona moi intelixente, ambiciosa por saber, por coñecer as técnicas para facer o mellor posible o que había que facer, por ser excelente no que facía e cun afán de xustiza laboral, de xénero, e cunha visión panorámica do mundo".

   "DEFENDÍA QUE Os MEDIOS PÚBLICOS DEBEN SER VERACES"

   Así mesmo, o seu traballo como xornalista vai acompañado dunha gran actividade sindical, segundo explican. Así, participa como relator no I Congreso do Sindicato da Información de Galicia, que tivo lugar en Vigo no ano 1987, e como membro do Comité de Empresa da Radio Galega desempeña o cargo de presidenta do Comité Interempresas da CRTVG.

   Caamaño viviu o que Junquera define como unha "papeleta": liderar as protestas contra a "manipulación informativa" durante a crise do Prestige a principios dos 2000 mentres mantiña o seu traballo diario na redacción.

   "O seu papel na defensa dos medios foi total e absoluto nos 30 anos que traballou na radio", algo no que tamén coincide Amanda Álvarez, quen asegura que Caamaño deixou os servizos informativos "porque non estaba de acordo coa liña editorial e coa información que se estaba facendo nese momento porque defendía que os medios públicos fosen veraces".

   Así mesmo, lembra que "dentro dos conflitos laborais ela facía unhas informacións moi críticas contra as políticas do goberno e non pensaba nas consecuencias se consideraba que unha información había que dala".

   Nesta liña, a xornalista Ana Romaní --xunto a quen Begoña Caamaño traballou en Radio Galega-- lembra que Caamaño foi unha das impulsoras da Asociación de Mulleres Galegas na Comunicación (MUGACOM), asociación constituída o 8 de marzo de 1997 na Facultade de Ciencias da Comunicación da USC.

   O obxectivo era defender o tratamento igualitario no campo laboral e abordar o estudo da imaxe das mulleres nos medios, tal e como explica o Consello dá Cultura Galega.

   "Decidimos crear Mulleres Galegas na Comunicación porque viamos a necesidade urgentísima de que os medios tomasen conciencia do seu papel no que respecta á situación das mulleres, tanto na situación profesional das xornalistas dentro dos medios e a discriminación, como a imaxe que os medios constrúen e reflicten das mulleres na sociedade", relata Romaní.

O COMPROMISO DE BEGOÑA COA HONESTIDADE

   Aínda que a vida profesional de Begoña Caamaño estivo vinculada maioritariamente aos informativos, durante os seus últimos anos decide incorporarse a programas. Así, empeza a formar parte do equipo do Diario Cultural entre 2001 e 2003, e novamente de 2008 ao 2010.

   Un legado profesional e persoal que, quen compartiron profesión con ela vinculan cunha idea fundamental: o feito de que informar desde a honestidade tamén é unha forma de compromiso.

   A homenaxeada este ano no Día das Letras Galegas deixa así o retrato dunha profesional comprometida coas súas ideas, cos seus valores, pero tamén coas principais problemáticas sociais da época, unha profesional convencida de que o xornalismo debía servir á cidadanía.