Un tradutor neuronal e dous procesadores de voz: primeiras bases para interactuar en galego coa tecnoloxía

   SANTIAGO DE COMPOSTELA, 5 Jun. (EUROPA PRESS) -

   Un tradutor neuronal e dous procesadores do fala --un que transforma o texto en voz e outro que o fai á inversa-- son o tres primeiras ferramentas desenvolvidos ao amparo do 'Proxecto Nós', impulsado pola Xunta e a Universidade de Santiago de Compostela (USC), e que supoñen as primeiras bases firmes para que as persoas interactúen coa tecnoloxía en lingua galega.

   "É un paso moi significativo, esperado e desexado". Así o reivindicou o conselleiro de Cultura, Educación, FP e Universidades, Román Rodríguez, durante o acto de presentación destas dúas ferramentas pioneiras celebrado no Edificio Fontán da Cidade da Cultura, en Santiago.

   No evento tamén participaron o reitor da USC, Antonio López; o secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García; o director do Centro Singular de Investigación en Tecnoloxías Intelixentes (CiTIUS), Senén Barro; o director da Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia (Amtega), Julián Cerviño; e a directora do Instituto da Lingua Galega (ILG), Elisa Fernández.

   A primeira das tres ferramentas presentadas é un tradutor neuronal de galego a inglés ou español máis avanzado dos que existían anteriormente. Xa está dispoñible na propia web do 'Proxecto Nós'.

   As outras dúas aplicacións son procesadores da fala que estarán listos en poucos días. Unha delas entende o galego oral e convérteo a texto, mentres que a outra é capaz de ler correctamente en lingua galega a partir dun texto. De feito, un exemplo desta última ferramenta xa se puido ver no anuncio institucional que lanzou a Xunta polas Letras Galegas de 2023.

   Aquela foi, segundo lembrou o conselleiro de Cultura, a "primeira locución da historia en lingua galega xerada por intelixencia artificial".

"A BASE PARA A CREACIÓN DOUTROS SERVIZOS"

   A encargada de probar este tres ferramentas de 'software libre', que contou con fondos europeos ao amparo do Perte Nova Economía da Lingua, foi a directora do ILG, quen as reivindicou como "a base para a creación de moitos outros servizos" a través de voz e texto.

   Nesta mesma cuestión incidiu Senén Varro, do CiTIUS, para explicar que 'Nós' foi anunciado en 2021 e naceu en 2022 --cun primeiro convenio coa Xunta-- cos principais obxectivos de desenvolver e pór a disposición da sociedade e "sinaladamente das empresas" estes recursos.

   E é que as tecnoloxías lingüísticas son hoxe, segundo Barro, "un dos ámbitos máis activos e de maior impacto económico da intelixencia artificial". Trátase de "crear un ecosistema galego innovador" non só para Galicia, "senón para o mundo".

DESENVOLVEMENTO

   A fase máis duradeira do proxecto, unha vez recompilados os recursos humanos necesarios, foi a recollida de datos a través de 17 acordos asinados con distintas entidades. De feito, este traballo xerou máis datos relacionados coa fala e estas tecnoloxías que os que había até o momento no idioma propio de Galicia.

   Ademais, houbo reunións con empresas para obter unha "visión máis realista das súas necesidades e das oportunidades" que esperta este campo co galego, tal e como debullou o director do CiTIUS.

   Senén Barro advertiu que os proxectos nados ao amparo de 'Nós' están pensados para "non acabar nunca", xa que van en paralelo ao obxectivo de garantir a supervivencia da lingua, o que pasa por que "tamén as máquinas escriban, escoiten, falen e lean en galego".

NON CREAR "FALSAS EXPECTATIVAS"

   A fin deste grupo investigador é pór medios para que, por exemplo, a cidadanía poida interactuar cunha Administración dixital en galego dunha maneira máis eficaz, ou subtitular nesta lingua.

   Iso si, chamou a non crear "falsas expectativas" ao redor destas novas aplicacións. Neste sentido, o director do CiTIUS sinalou como para chegar a lanzar 'ChatGPT' foron necesarias máis de 1.000 persoas traballando e "millóns e millóns de euros investidos".

   O obxectivo de 'Nós', cun cadro e un orzamento máis limitado, "non é desenvolver estas ferramentas", senón achegar os "recursos basees" para que sexan as empresas as que poidan facelas nun futuro.

"AO MESMO NIVEL QUE OUTRAS LINGUAS"

   O conselleiro de Cultura referiuse a este proxecto como "integrador" e "vertebral" que dotará ao idioma propio de Galicia, e "por extensión" á cultura e historia da Comunidade, dun sistema tecnolóxico para "estar ao mesmo nivel que outras linguas situadas en posicións máis avanzadas".

   Así mesmo, o conselleiro subliñou as implicacións que teñen estas tres ferramentas a nivel económico, posto que posibilitan "que unha empresa ou que calquera proxecto teña recursos para desenvolver aplicacións que fagan a vida máis fácil ás persoas" e en galego. Todo isto mentres se xeran "posibilidades de emprego" no sector.

   De feito, Román Rodríguez puxo o foco en que "gran parte" das persoas participantes na investigación e no desenvolvemento de 'Nós' son mozos, varios deles presentes entre o público do acto.

   Pola súa banda, o reitor da USC destacou como esta iniciativa demostra que os campos das humanidades e as ciencias tecnolóxicas "non son mundos que circulan en paralelo", senón que este caso foi un "exemplo clarísimo de conexión" entre ambos a través do idioma.

   López recalcou que 'Nós' é "o proxecto máis ambicioso" que hai agora mesmo para o galego, que se sitúa así "nas mesmas condicións" que outros. E isto é, engadiu, grazas á colaboración público-privada que hai detrás.