Plan Onkologiko berria onartuko du Eusko Jaurlaritzak uda aurretik

BILBO, 3 (EUROPA PRESS) 

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak aurreikusi du urteko lehen seihilekoan onartzea 'Euskadiko Plan Onkologiko Integrala 2030', minbiziari aurre egiteko kudeaketa antolatzeko. Planak estrategia integrala, parte hartzailea, jasangarria eta dinamikoa ezarri nahi du, minbiziaren arloko jarduketak zuzenduko dituena, bikaintasuna, ebidentzia zientifikoa eta ekitatea oinarri hartuta, eta herritarrei balioa emango diena osasun-emaitza hobeei dagokienez.

Hala iragarri du Osasun Sailak astelehen honetan, asteartean ospatuko den Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Egunaren harira. Minbizia da Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) biztanleen heriotza kausa nagusia: %27 minbiziaren ondorioz hiltzen dira. Horregatik, Osasun Sailak eta Osakidetzak ikuspegi integraletik eta pazientea ardatz hartuta egiten diote aurre gaixotasunaren kudeaketari.

Bada, hainbat esparrutako 160 profesional inguru ari dira uda aurretik onartzea epero den plan onkologiko berriaren helburuak eta ekintzak zehazten. Planak sei ekintza arlo izango ditu: Pertsonak ardatz, Sustapena eta Prebentzioa, Detekzio Goiztiarra, Arreta Integrala eta Integratua, Emaitzak Osasunean, Erregistro, Informazio eta Zaintza Sistemetan, eta Ikerketa eta Berrikuntza.

Gainera, parte hartze prozesuean ekarpenak egin dituzte pazienteen elkarteek, minbiziari buruzko Euskadiko aholku kontseiluek eta Osakidetzako profesionalek besteak beste.

PREBENTZIOA

Osakidetzak eta Osasun Sailak jakinarazi dutenez, 2024an 15.000 minbizi inguru detektatu zituzten, eta diagnostikatutako pazienteen batez besteko adina 68 urte izan zen. Gizonezkoen artean, minbizi ohikoena prostatakoa da; emakumezkoen artean, berriz, bularrekoa.

Testuinguru horretan, garrantzi berezia dute minbizia bahetzeko programen prebentzioak eta etengabeko hobekuntzak. Hala, Osasun Sailak beste baheketa bat jarriko du abian ekainean: prostatako minbizia hautemateko herritarren baheketa Osakidetzan ezartzea baloratzeko proiektu pilotu bat.

Gaur egun, Osakidetzak minbizia goiz detektatzeko hiru programa aktibo ditu (bularra, kolon ondestea eta zerbixa), eta horiei esker, lesio premalignoak eta gaiztoak detektatzen ditu (gehienak fase goiztiarretan). Ondorioz, tratamendu ez hain oldarkorrak aplikatzeko aukera dago, biziraupen eta bizi kalitate handiagoarekin.

Bularreko minbiziaren baheketa programak 2,5 milioi azterketa baino gehiago egin ditu 1995etik, eta 13.000 tumore inguru diagnostikatzea lortu du; kasuen %84an tratamendu kontserbadorea egin ahal izan da. 2024an 715 minbizi detektatu ziren, gehienak fase oso goiztiarretan eta pronostiko onarekin, 50 eta 69 urte bitarteko emakumeetan eta lehen mailako bularreko minbiziaren familia aurrekariak dituzten 40 eta 49 urte bitarteko emakumeetan.

Bestalde, 2009an abiarazitako kolon eta ondesteko minbiziaren baheketaren bidez, 50-69 urteko programan parte hartzen duten pertsonei 4.680 tumore gaizto detektatu ahal izan zaizkie, %71 hasierako estadioetan. 2024an, Osasun Sailak onartu zuen programa 74 urtera hedatzea, eta horrek ekarri du tumore horrek kaltetutako pertsonen kopurua nabarmen jaistea eta biziraupen eta bizi kalitate handiagoa izatea -orain arte %95etik gorakoa da-.

Zerbixeko minbiziaren baheketa programa 2018an jarri zen abian, eta 25 eta 65 urte bitarteko emakumeei zuzenduta dago. 500 kasu baino gehiago identifikatu ditu minbizi aurreko eta minbiziko lesioekin. Abian jarri zenetik 700.000 emakume baino gehiago deitu dituzte programan parte hartzeko, eta, 2024an, 74.500 lagin baino gehiago aztertu ziren Donostiako Unibertsitate Ospitaleko baheketa unitatean, minbizi inbaditzaileen %71 hasierako estadioetan detektatuz.

Bestalde, Donostialdeko ESIan protonterapia unitate berria abian jartzeak -2027an lehen pazientea artatzea aurreikusten du- eta Onkologikoa Osakidetzan integratzeak "jauzi kualitatibo garrantzitsua" ekarriko dute onkologiako zerbitzuen garapenean.

Protonterapia unitate berria erreferentziazkoa izango da Europan minbiziaren aurkako tratamendu aurreraturako. Abangoardiako teknologia bat izango du, pazientearentzako arriskuak murrizten dituena, minbizia duten pertsonen tratamenduaren humanizazioan sakonduz. Horrek garrantzi handia izango du biziraupen luzea duten pazienteetan, batez ere pediatriako populazioan, protonterapia bidez trata daitezkeen pazienteen ehuneko handia barne hartzen baitu.

IKERKETA

Era berean, euskal osasun sistema publikoak ikerketaren aldeko "apustu irmoa" egin du. Gaur egun, Osakidetzak minbiziaren inguruko 577 ikerketa proiektutan eta azterketa klinikotan parte hartzen du Bioaraba, Biobizkaia, Biogipuzkoa eta Biosistemak osasun ikerketako institutuen bidez, proiektu aktibo guztien %28 inguru, hain zuzen ere, 15 milioi euro inguruko kanpo finantzaketarekin.

Ikerketa proiektuak prebentzioan, diagnostikoaren hobekuntzan, diziplina anitzeko arretan eta tratamendu pertsonalizatuetan oinarritzen dira, eraginkortasuna handitzeko, bigarren mailako ondorioak murrizteko eta, azken batean, pazienteen osasuna eta bizi kalitatea hobetzeko.

Tumore digestiboak, kolon eta ondesteko minbizikoak, bularreko minbizia eta ehun linfatiko eta odol ehunetako tumoreak, eta ondoren garuneko tumoreak eta biriketako minbizia dira Osakidetzan abian dauden 194 ikerketa proiektuen eta 383 azterketa klinikoen helburua.

Gainera, euskal osasun sistemak biriketako minbiziarekin lotutako bi proiektu estrategikotan parte hartzen du: alde batetik, Lucia proiektuan (biriketako minbizia garatzen laguntzen duten arrisku faktore berriak aurkitu eta ulertzean oinarritzen da), eta, bestetik, Estatu mailan, Cassandra biriketako minbizia bahetzeko zentro anitzeko programa pilotuan.