A Xunta "flexibiliza" a moratoria ao eucalipto para incluír dous supostos de nova plantación até 2030

   SANTIAGO DE COMPOSTELA, 16 Oct. (EUROPA PRESS) -

   A Consellería do Medio Rural decidiu "flexibilizar" a moratoria para realizar novas plantacións de eucalipto, unha prohibición que expiraba a finais de 2025, de modo que se prolonga até 2030 pero incluíndo dous supostos polos que se poderá plantar esta especie: substituír masas degradadas e substituír piñeiros afectados pola banda marrón.

    Así o anunciou en rolda de prensa --celebrada esta tarde de xoves en Santiago-- a conselleira do Medio Rural, María José Gómez, quen defendeu esta decisión "co único fin de aumentar a produtividade" do monte galego e loitar contra o abandono. Asegura que se conseguirá igualmente o obxectivo de reducir as masas de eucalipto coa retirada dunhas 20.000 hectáreas entre terreos de Rede Natura e franxas secundarias próximas a vivendas.

   Esta moratoria ao eucalipto, contida na lei de recuperación de terra agraria de Galicia, estableceu a prohibición temporal a novas plantacións desta especie a partir de xullo de 2021 e até terminar 2025, período que agora se prolonga a 2030 aínda que con dúas novidades para crear novas masas --o cal se incluirá na lei de acompañamento aos orzamentos galegos de 2026 que aproba a Xunta este venres antes da súa entrada no Parlamento--.

   Por unha banda, permitiranse novas plantacións para substituír as existentes degradadas, a condición de que a parcela inicial se transforme en coníferas ou frondosas e a superficie da nova plantación á que se traslade non supere o 75% do eucalipto que había inicialmente. Esta medida poderá facerse entre diferentes propietarios, o que a conselleira destaca que é unha novidade respecto da lexislación vixente. O outro 25% debe ser obrigatoriamente completado por coníferas ou frondosas.

   O segundo dos supostos pasa por ofrecer aos propietarios de piñeiros afectados pola banda marrón substituír até un máximo do 50% desas plantacións por eucalipto durante unha quenda de curta. Terase que reforestar o outro 50% restante con calquera especie de coníferas ou frondosas.

    O Goberno galego estima que hai unhas 30.000 hectáreas de piñeiro con esta enfermidade. Así mesmo, o director xeral de Planificación e Ordenación Forestal, José Luís Chan, puxo como exemplo de masas degradadas de eucaliptales na comarca do Morrazo (Pontevedra).

MÁIS DE 1.100 SANCIÓNS

   A conselleira sinalou que para tomar esta medida optouse por "escoitar ao sector", para o que mantiveron diferentes reunións nos último anos con distintos axentes da cadea, propietarios, empresas ou asociacións, onde se viron "moitas diverxencias".

   O propio presidente da Xunta, Alfonso Rueda, sinalou o pasado luns, a preguntas da prensa, que se ía a tomar unha decisión respecto diso "despois de moitas conversacións" e "escoitar moitas opinións, moitas veces atopadas entre elas".

    Xustifica Gómez que o obxectivo é unha "adecuada" xestión forestal, centrada na produtividade "de cada metro cadrado", garantir a biodiversidade e loitar contra abandono de terras agrarias e forestais. Resume que os propietarios poderán mellorar a súa produción de eucalipto en menor superficie.

    Aclara que a Consellería do Medio Rural deberá permitir estas novas plantacións, cun prazo de tres anos para as substitucións. Aclara que estes supostos de replantaciones non poden darse en zona de Rede Natura.

   Tamén fixo fincapé en que en 2026 vaise a "incidir especialmente" na retirada de eucaliptais e outras plantacións non permitidas de franxas secundarias. "Dobraremos esforzos", resaltou, unido a axudas á reforestación de especies como coníferas.

    Garante que se perseguen os incumprimentos, xa que levan "máis de 1.100" sancións desde 2022, "a maior parte por non manter distancias a vivendas, vías de comunicación ou plantar en terreos que non están permitidos".

   E promete que se conseguirá reducir a superficie de eucalipto. "Unha hectárea que había de eucalipto degradado e pretendes pasalo a outra parcela, só poderás pasar o 75%", pon de exemplo. "Non estamos a desequilibrar o número de hectáreas nin aumentándoas, senón reducíndoas un 25%", agrega. Aínda que agora poderase plantar o 50% de eucaliptos en zonas de piñeiros enfermos, a conselleira insiste que se quitarán unhas 20.000 hectáreas de eucaliptais entre Rede Natura e franxas secundarias.

AUMENTO DE HECTÁREAS DE EUCALIPTO DURANTE A MORATORIA

   Esta mesma semana, a Fundación Arume, que aglutina a cadea de valor da madeira, insistiu na necesidade de prolongar a prohibición "co obxectivo de garantir unha planificación territorial sustentable e coherente coa estratexia do Plan Forestal de Galicia".

   Lembraban á Xunta que, cando se estableceu a actual moratoria no ano 2021, un dos obxectivos recoñecidos polo Goberno galego era cumprir cunha das directrices marcadas no Plan Forestal de Galicia 2021-2040: o de rebaixar nun 5% a superficie de eucalipto no horizonte do 2040, o que implicaría reducir a súa presenza nunhas 20.000 hectáreas.

   En cambio, os datos do Inventario Forestal Continuo de Galicia (IFCG) de 2023 xa arroxaban un aumento da superficie das plantacións de eucalipto: a superficie cuberta por esta especie ocupa 419.051 hectáreas, o que se traduce nun aumento respecto ao ano 2022 do 1,4%, 6.000 hectáreas máis.

   Ao dato do incremento da superficie ocupada polo eucalipto agregan que parte desta expansión ocorre en espazos naturais protexidos, algún tan emblemático como o caso do Parque Natural das Fragas do Eume. Segundo unha investigación recente publicada na Misión Biolóxica de Galicia, nun período de 25 anos constatouse a perda dun 17,6% de bosque autóctono no interior deste espazo protexido, así como un aumento das plantacións de eucalipto. Concretamente, a presenza do eucalipto incrementouse un 48,2% entre os anos 1997 --ano en que foi declarado parque natural-- e 2022.

   Ademais, a cadea de valor da madeira solicita a publicación dos datos actualizados do Inventario Forestal Continuo de Galicia (IFCG).

   Cuestionada sobre cando se van a publicar os datos de 2024 do inventario forestal, a conselleira explicou que se fará ao longo deste ano.