Décimo aniversario do accidente do Alvia: claves para entender a recta final do xuízo

   SANTIAGO DE COMPOSTELA, 18 Jun. (EUROPA PRESS) -

   Cando falta pouco máis dun mes para que se cumpra unha década da traxedia do Alvia en Angrois, o xuízo para determinar responsabilidades penais e resolver sobre as indemnizacións encara a súa recta final, a partir deste martes 20 de xuño e, en principio, até o próximo 27 de xullo.

   O 24 de xullo de 2013 un tren Alvia descarrilou na recentemente inagurada por entón liña de alta velocidade entre Ourense e Santiago. Ocorreu a poucos metros da curva da Grandeira, na véspera do día grande de Galicia, xunto ao barrio compostelán de Angrois, onde 80 persoas perderon a vida e 145 resultaron feridas.

   Pasaron case 10 anos ata que as vítimas e os seus familiares puideron relatar os danos sufridos en sede xudicial, onde buscan a reparación non só en termos económicos, senón tamén --con máis enfásis en boa parte dos casos-- cunha sentenza que ditamine sobre o sucedido.

   No banco dos acusados sentan dous homes: o maquinista Francisco Garzón --traballador de Renfe-- e o ex director de seguridade de Adif --o administrador ferroviario-- Andrés Cortabitarte. Dúas empresas públicas cuxos representantes legais (Avogacía do Estado só defende a Adif) e tamén as súas respectivas aseguradoras (QBE e Allianz) manteñen un duro enfrontamento nas dúas vertentes do xuízo.

   A Garzón e a Cortabitarte atribúenselles 80 delitos de homicidio e 145 de lesións por imprudencia profesional grave. A titular do xulgado do penal número 2 de Santiago, Elena Fernández Currás, está vinculada polas acusacións, que exercen tanto o representante do Ministerio Fiscal, Mario Piñeiro --que é fiscal xefe da área santiaguesa--, como as acusacións populares --as dúas asociacións de vítimas: plataforma e Apafas-- e a representación de afectados a título particular.

   O fiscal e tamén a plataforma de vítimas solicitan catro anos de cárcere para cada un, en relación coa condución do maquinista e coa análise de riscos ao que estaba obrigado o no seu momento director de seguridade de Adif. Ademais, tamén se lles imputa un delito de danos.

   A maior parte das vítimas consideran "máis responsable" a Cortabitarte que a Garzón, pero só algunhas como a exdiputada do PP Teresa Gómez Limón materializou esa distinción no seu escrito de acusación: pedindo catro anos para o ex director de seguridade de Adif e dous para o maquinista.

   A vinculación a estas acusacións, o denominado principio acusatorio, é o que explica que a xuíza non poida introducir algo novo, pois habería vulneración do mesmo.

   A iso referiuse de forma máis ou menos explícita nalgunha ocasión ante as interpelacións das vítimas, do mesmo xeito que respondeu, por exemplo, ao pai dun mozo falecido nas vías que trasladou que ansían unha condena "exemplar" para que non haxa quen volva asinar "en barbeito".

   Fernández Currás chegou a asegurar que a súa "intención" e até o seu "desexo" é que haxa unha sentenza ao final do xuízo que satisfaga aos prexudicados por este sinistro ferroviario.

   Con todo, a maxistrada non poderá entrar en cuestións coma se existía ou non dolo eventual no comportamento do ex director de seguridade de Adif, como perciben as vítimas, ou no ataque contra o dereito dos traballadores que sufriu o maquinista, como alega o seu avogado.

   O que si podería facer, segundo explican expertos consultados por Europa Press, é remitir oficio á Fiscalía se considera que hai outra ou outras persoas que teñen responsabilidades penais. "Isto non ocorre todos os días pero si pode pasar, e o momento apropiado sería ao final do proceso", expoñen estas fontes.

AS ATENUANTES

   O apartado das atenuantes tamén terá peso nesta recta final do xuízo, que arrinca o martes coa exposición de conclusións.

   Pasados 10 anos, cabe esperar que se apliquen as dilacións indebidas, "non sería raro", segundo sinalan as fontes expertas consultadas. O seu impacto debe responder a unha "certa proporcionalidade" e a xuíza ha de ter en conta a complexidade da causa que acumula "máis de 50.000 folios a dobre cara", como ela mesma encargouse de lembrar ás partes, así como que o atraso non fose motivado polo acusado ou os acusados.

   Botando a vista atrás, a instrución durou máis de sete anos, con dous peches frustrados e un definitivo en setembro de 2020. A investigación levárona dous xuíces (Luís Aláez e Andrés Lago) e polo medio houbo atrasos provocados por requirimentos a Adif para que achegase documentación, un erro na dirección ao enviar o xulgado un escrito a Europa e até sospeita de plaxio nalgúns informes.

   Outro factor que pode atenuar a pena, en caso de haber condena/s, é o da confesión, que si se produciu por parte do maquinista. De feito, o seu letrado apela á reparación do dano co seu perdón ás vítimas para reclamar a libre absolución.

UN CASO CON PARALELISMOS

   Un caso con paralelismos é o do accidente do metro de Valencia, rexistrado en 2006, con 43 persoas falecidas e outras 47 feridas. Foi xulgado en 2020, aplicáronse dilacións indebidas e tamén houbo atenuantes por confesión tardía.

   Alí, houbo acordo de conformidade antes do inicio do xuízo e o sinistro saldouse con catro exdirectivos de Ferrocarrils da Generalitat Valenciana (FGV) condenados. No xuízo do Alvia este momento xa pasou e xa non cabe que teña lugar.

   Precisamente Andrés Cortabitarte, un dos dous acusados polo descarrilamento na Grandeira que ocasionou 80 mortes, foi perito xudicial do accidente do metro de Valencia.

A SENTENZA

   A previsión é que o xuízo polo sinistro do Alvia conclúa o próximo 27 de xullo, unha vez pasado o décimo aniversario, cando as vítimas renden homenaxe aos falecidos na curva e levan as súas reivindicacións ás rúas da capital galega.

   Por iso, a sentenza estará como pronto no outono, despois dun mes de agosto que é inhábil para a xustiza. O que tarde depende de cada xuíz, aínda que é esperable que algo avanzase Fernández Currás desde que, alá por outubro de 2022, comezase a xulgar un dos accidentes ferroviarios máis dramáticos da historia recente de España.